Scholen bevorderen de betrokkenheid van ouders in kwetsbare situaties door de communicatie af te stemmen op hun behoeften aan autonomie, verbondenheid en competentie. Dat kunnen scholen doen door een respectvolle houding te hebben over de betrokkenheid van ouders, interesse te tonen in de thuiscultuur, en heldere verwachtingen uit te spreken. Het helpt daarbij om de communicatie aan te passen aan de taalvaardigheden en intellectuele mogelijkheden van ouders in kwetsbare situaties.
Schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor de onderwijskwaliteit van de scholen die onder hun bevoegd gezag vallen. Als schoolbesturen worden aangesproken op onderwijskwaliteit en kwaliteitszorg dan zouden scholen structureler werken aan de onderwijskwaliteit, zo is de gedachte. Onderzoek geeft vooralsnog geen uitsluitsel over effecten van bestuurskenmerken, bestuurlijk functioneren of bestuursgericht toezicht op de kwaliteit van het handelen van leraren in de dagelijkse onderwijspraktijk.
Kleuters bereiken leerdoelen in kleine tussenstappen en tonen hun vaardigheden tijdens het werken en spelen. Om de ontwikkeling van kleuters te volgen is het daarom belangrijk dat de leerkracht kleuters observeert tijdens hun dagelijkse activiteiten op school. Welke vaardigheden leerkrachten daarvoor nodig hebben, is niet bekend. Daar is geen onderzoek naar gedaan; ook niet bij leerlingen van andere leeftijden in het primair onderwijs.
Geïntegreerd begrijpend lees- en zaakvakonderwijs vergroot de leesmotivatie van leerlingen. Het is daarbij belangrijk dat de leerkracht de self-efficacy van de leerlingen (het vertrouwen in eigen kunnen) bevordert. Ook moet het om interessante teksten gaan die een verbinding leggen tussen het dagelijks leven en onderwerpen in de les. Met een breed aanbod kunnen leerlingen zelf keuzes maken in teksten en verwerkingsactiviteiten. Ook vrije keuze in samenwerking is cruciaal om de leesmotivatie te bevorderen.
Thuis boeken en verhalen lezen heeft een positieve relatie met prestaties op begrijpend leestaken op school. Voor het lezen van tijdschriften is dat veelal niet of beperkt het geval. Een combinatie van leesmaterialen thuis – zoals tijdschriften en boeken – lijkt wel van meerwaarde voor het leesbegrip. Het is aannemelijk dat dit ook op school geldt. Aangezien keuzevrijheid in leesmateriaal de motivatie bevordert, zou het aanbieden van tijdschriften in de klas naast ander aanbod de leesmotivatie van leerlingen kunnen verhogen.
Leerlingen waarderen flexibele leerplekken positiever dan een traditioneel klaslokaal met rijen tafels en stoelen. Een leeromgeving met flexibel meubilair en diverse inrichtingsmogelijkheden biedt leerlingen meer bewegingsvrijheid en ruimte om te kiezen. Of door flexibele leerplekken de leerprestaties toenemen, is niet onderzocht. Positieve effecten van flexibele leerplekken zijn mede afhankelijk van de wijze waarop scholen deze inzetten en van de vaardigheid van leerkrachten om deze toe te passen in hun onderwijs.
Het herverdelen van zitplaatsen in de klas heeft invloed op de relaties tussen leerlingen. Zo gaan leerlingen die dichterbij elkaar geplaatst worden elkaar steeds aardiger vinden. En dat heeft een positief effect op het sociale klimaat. Om relaties binnen een klas te verbeteren, kan de leerkracht dus leerlingen een andere plaats in de klas geven. Over effecten van het herverdelen van complete groepen in het primair onderwijs is weinig bekend, hier is meer onderzoek naar nodig.
Oudertevredenheid hangt positief samen met leerprestaties van leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs. De relatie tussen leraartevredenheid en leerprestaties blijkt minder eenduidig. In beide gevallen geldt dat het onderzoek niets zegt over eventuele oorzaak-gevolgrelaties.
De taalontwikkeling in de vroege kindertijd heeft invloed op de taalvaardigheid op de basisschoolleeftijd. Daarom is signalering van taalproblemen op jonge leeftijd belangrijk. Ouders kunnen dan bijvoorbeeld geholpen worden een taalrijke thuisomgeving te creëren. Op tijd spraak- en taalproblemen aanpakken verbetert de communicatievaardigheden van kinderen. Taalinterventies op jonge leeftijd kunnen daadwerkelijk voor betere taalvaardigheid, zoals lezen, zorgen. Effecten op de schrijfvaardigheid zijn niet bekend.
Over harde effecten van schooltijden op de cognitieve en niet-cognitieve resultaten van leerlingen is weinig te zeggen. Wel zijn ervaringen van schoolleiders en leerkrachten bekend. Zo menen zij dat rust en regelmaat een groot voordeel zijn van niet-traditionele schooltijdenmodellen. Vooral het vijf-gelijke-dagenmodel kan volgens hen leiden tot effectievere onderwijstijd en daarmee tot betere leerresultaten van leerlingen. Langere schooldagen voor jonge leerlingen zijn niet per se belastender dan traditionele schooltijden.