In het kort
Zingend of zoemend lezen is een manier van lezen, waarbij leerlingen klanken lang aanhouden. Ze spreken woorden uit zonder ze in stukjes op te breken. Voorbeelden zijn sssssiiiiip (sip) of mmmaaaan (maan). In de jaren ’70 sprak men voor het eerst over het lezen met verlengde klank. Koning (1992) heeft later de term zingend lezen geïntroduceerd. Zoemend of zingend lezen kan worden ingezet om te voorkomen dat kinderen spellend blijven lezen.
Manieren van leren lezen
Een bekende methode voor het aanleren van woorden bij kleuters is de systematische fonemische aanpak (systematische aanpakken van omgaan met klanken. De kleuters krijgen bij deze structuurmethode een beter fonemisch bewustzijn (kunnen omgaan met klanken in woorden) naast betere spellings- en leesvaardigheden. Ook kunnen leerlingen - zowel groep 1 en 2 als groep 3 - beter woorden herkennen en krijgen ze meer tekstbegrip.
Het is vooral van belang dat kleuters leren letters ‘te mengen’ en samen te voegen, zodat ze woorden leren uitspreken. Lettergroeplezen zorgt daarvoor. De lettergroepen bestaan meestal uit twee letters, waarvan één klinker en één medeklinker. Voorbeelden zijn v-is en r-ot.
Over de impact van zingend of zoemend lezen zijn (in)directe aanwijzingen voor de effectiviteit bekend. Enkele daarvan komen uit de methode ‘Zo leer je kinderen lezen en spellen’, waarvan het zingend of zoemend lezen onderdeel is. Uitgangspunten van deze methode zijn een eenduidige, stapsgewijze instructie gevolgd door inoefening en gerichte feedback. Andere elementen van de methode zijn een groepsgewijze aanpak, differentiatie naar moeilijkheid, aandacht voor spelling, en het ordenen voor de leerlingen. Dankzij deze methode kunnen leerlingen in groep 3 van het speciaal onderwijs een leesniveau halen dat niet onderdoet voor het leesniveau van leeftijdgenoten in het reguliere onderwijs. Ook scoren ze beter dan groepsgenoten die niet met de methode leren lezen. Ten slotte toont onderzoek onder kleuters aan dat kinderen met zingend of zoemend lezen makkelijker tot decoderen komen.
In het regulier onderwijs heeft deze methode eveneens een positief effect op het leesniveau van de leerlingen in groep 3. Meer leerlingen halen beheersingsniveau avi-2 en avi-3. Of dit resultaat te danken is aan de gehele methode of sec aan zingen of zoemend lezen is niet duidelijk. Ook lijken de eerste onderzoeken zoals eerder aangegeven aan te tonen dat kleuters door zingend of zoemend lezen makkelijker kunnen decoderen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Maurice de Greef (kennismakelaar Kennisrotonde).
