Probleemgedrag kan de cognitieve, emotionele en sociale ontwikkeling van kinderen belemmeren; en dus de gedragsontwikkeling. Naast individuele kenmerken van het kind, zoals sekse en mentale problemen, kunnen de thuissituatie en schoolkenmerken van invloed zijn op probleemgedrag van kinderen.
De invloed van de relatie tussen de ouders en sociaal-economische status op probleemgedrag
De relatie tussen de ouders kan van invloed zijn op probleemgedrag onder kinderen. Kinderen vertonen meer probleemgedrag als ze thuis te maken hebben met relatieproblemen tussen hun ouders of wanneer hun ouders gescheiden zijn. Opgevoed worden in een eenoudergezin, en de leeftijd en het opleidingsniveau van de moeder, lijken geen invloed op mogelijk probleemgedrag te hebben.
De sociaal-economische status van het gezin kan eveneens van invloed zijn op probleemgedrag onder kinderen. Dan gaat het bijvoorbeeld om het opleidingsniveau van de vader en de moeder, en het gezinsinkomen.
Hechting tussen ouder en kind kan probleemgedrag tegengaan
Vooral een goede hechting tussen ouder en kind lijkt probleemgedrag te kunnen tegengaan; zelfs te kunnen voorkomen. Bij kinderen waarvan de hechting met de ouder niet goed is, neemt het risico op probleemgedrag toe. De relatie tussen hechting met de ouder en probleemgedrag wordt ook beïnvloed door factoren als sekse en leeftijd van het kind. Risicofactoren in het gezin – geldproblemen, afwezigheid van de vader, een laag opleidingsniveau en jonge leeftijd van ouders – spelen eveneens een rol bij hechting.
Kinderen van ouders die meer betrokken zijn bij en toezicht houden op hun kind, ontwikkelen minder snel gedragsproblemen. Autoritair gedrag van ouders, slechte begeleiding, inconsistente discipline en geslagen worden, kunnen leiden tot verkeerde copingstrategieën bij kinderen. Deze strategieën om met stress en problemen om te gaan, leiden mogelijk tot agressief gedrag op school.
Succesvolle interventies voor ouders
Door deelname aan ouderprogramma’s of training ervaren ouders succesvolle ondersteuning en lijkt probleemgedrag onder hun kinderen af te nemen. Groepsgerichte oudertrainingen zorgen ervoor dat het externaliserend probleemgedrag, zoals hyperactiviteit of opstandigheid, onder kinderen op de basisschool afneemt. Een preventief ouderprogramma gericht op een goede mentale gezondheid voor de kinderen tijdens de overgang naar school, zorgt voor een afname van gedrags- en emotionele problemen bij kinderen. Ook is er minder sprake van depressie, stress bij kinderen en een dwangmatige wijze van opvoeden.
De invloed van de klas op probleemgedrag
Faciliteiten in de klas spelen eveneens een rol bij probleemgedrag. Goed gedrag in de klas kan ervoor zorgen dat het gedrag en de zelfbeheersing van kinderen verbetert. Daarnaast zijn beschikbaarheid van benodigdheden van belang, zoals (werk)boeken, computers, papier, potloden, muziekinstrumenten, lesmaterialen, meubilair en ruimte. Verder blijkt dat goed gedrag de veerkracht van de leerlingen versterkt, doordat ze daarmee tekorten die ze thuis ervaren, kunnen overwinnen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Maurice de Greef (kennismakelaar Kennisrotonde).
