Er is weinig onderzoek gedaan naar de effecten van (verschillende typen) autocorrectie op spellingvaardigheid of het inprenten van juiste spelling bij basisschoolleerlingen. Wel is bekend welke effecten autocorrectie heeft op het herkennen en verbeteren van spelfouten bij tweedetaalleerders en bij leerlingen met spelling- of leerproblemen en dyslexie.
Directe feedback zorgt voor betere spellingvaardigheid
Meerdere onderzoeken tonen aan dat het onmiddellijk corrigeren van spelfouten door directe feedback te geven het meeste effect heeft. Die feedback kan door de leraar of door de techniek worden gegeven, zoals met een digitale spellingschecker. Verschillende typen autocorrectie hebben een positief effect op het verbeteren van spelfouten. Basisschoolleerlingen met leerproblemen blijken meer baat te hebben van autocorrectie dan van handmatige correctie.
Positieve effecten hangen af van het type autocorrectie
Er zijn verschillende vormen van autocorrectie die niet allemaal even effectief zijn voor betere spellingprestaties. Sommige verbeteren automatisch de spelfouten of markeren ze en geven juiste suggesties, bijvoorbeeld met rode onderlijning van spelfouten. Andere vormen doen een beroep op de taal- en spellingvaardigheid van de leerling. Ze geven alleen de spelfout aan en de leerling moet zelf op zoek gaan naar de juiste spelling, bijvoorbeeld in een type-in woordenboek. Alle manieren van autocorrectie dragen bij aan betere spellingvaardigheden, maar de effecten van het type-in woordenboek zijn het sterkst.
Effect hangt af van mentale inzet
Een passievere vorm van autocorrectie lijkt alleen een effect te hebben op het herkennen en verbeteren van oppervlakkige spelfouten, zonder een blijvend effect op spellingvaardigheid. Dat komt doordat er geen beroep wordt gedaan op de mentale inspanning van een leerling. Dan blijft het leereffect uit en is de kans groot dat dezelfde spelfout in een andere situatie opnieuw wordt gemaakt.
De actievere vorm van autocorrectie (met name een type-in woordenboek) heeft een positief effect op het leren van spelling, maar er is geen hard bewijs dat het ook bijdraagt aan het inprenten van juiste spellingwijzen en spellingvaardigheid in het algemeen.
Minimale spellingvaardigheid en spellingbewustzijn noodzakelijk
Om een keuze te maken tussen verschillende spellingsopties moet een leerling een spelgeweten en een spellingbewustzijn hebben ontwikkeld. Spelgeweten houdt de wil in om foutloos te spellen; spellingbewustzijn betekent het kunnen reflecteren op eigen spelling, spellingvaardigheid en spellingprocessen. Om een juiste keuze te kunnen maken is bovendien inzicht nodig in de onderliggende principes van de Nederlandse spelling. Aangezien deze basisprincipes in de onderbouw van het primair onderwijs worden aangeboden, is het aannemelijk dat kinderen in de bovenbouw ontvankelijk zijn voor de positieve effecten van spellingcorrectie.
Positieve invloed op tekstkwaliteit
Het gebruik van spellingcorrectie tijdens het schrijven van verhalen heeft een positief effect op de kwaliteit van schrijfopdrachten. Dit blijkt uit een onderzoek bij basisschoolleerlingen die Engels als tweede taal leerden. Naast grammatica en interpunctie, blijkt spelling de grootste voorspeller te zijn voor de kwaliteit van geschreven tekst. Het gebruik van autocorrectie zorgt er voor dat het werkgeheugen tijdens de schrijftaak wordt ontlast. Hierdoor hebben leerlingen meer cognitieve ruimte over voor executieve functies (zoals aandacht en zelfregulatie), woordkeuze en tekststructuur. Dit levert over het geheel beter geschreven teksten op.
Meer weten?
Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Laura Kolijn (antwoordspecialist) en Martine Gijsel (kennismakelaar Kennisrotonde).
