Dit antwoord is geschreven voor 2020. Benieuwd naar de nieuwste inzichten? Stel de vraag opnieuw via Stel je vraag.
De vraagsteller zoekt vooral naar samenwerkingsverbanden waarin partners uit meerdere van de domeinen gezamenlijk optrekken. Over samenwerking tussen scholen en educatieve partners is vanuit verschillende invalshoeken effectonderzoek verricht. Er is gekeken naar de samenwerking tussen partners uit verschillende domeinen binnen de ‘brede school’. En er is onderzoek gedaan naar de samenwerking tussen onderwijs en één van de verschillende disciplines. Gezien de vraagstelling niet de ideale samenwerking, maar niettemin relevant.
De ‘brede school’
Binnen de brede school werken scholen samen met educatieve partners uit verschillende sectoren, zoals cultuur, sport, techniek, kinderopvang en welzijn. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat structurele inhoudelijke samenwerking de ontwikkelingskansen van kinderen kan helpen vergroten. Goede samenwerking binnen de brede school draagt bij aan doorgaande leer- en ontwikkelingslijnen en dat is weer gunstig voor de ontwikkeling van kinderen.
Er is een aantal procescriteria voor succesvolle samenwerking binnen de brede school:
- visie en doelen – onder andere gezamenlijke visie, afgestemd op de doelgroep, waarvoor draagvlak bestaat
- programma – zoals een samenhangend activiteitenaanbod, doorgaande lijn
- samenwerking – zoals leiderschap, coördinatie, teamvorming
- personeel – onder andere kwalificaties, samenwerking
Onderzoek naar de relatie met leerlingresultaten bevestigt echter niet dat brede scholen die aan deze criteria voldoen effectiever zijn dan andere brede scholen.
Er is ook onderzoek gedaan naar de samenwerking tussen onderwijs en één educatieve partner, zoals op het gebied van cultuureducatie, bewegingsonderwijs en natuur- en milieueducatie.
Cultuureducatie
Scholen werken voor cultuureducatie samen met gemiddeld zes culturele partners, vooral centra voor kunst en cultuur, bibliotheken en musea.
Om vast te stellen in hoeverre de samenwerking leidt tot borging van cultuureducatie, zijn de volgende zes criteria belangrijk:
- cultuurcoördinator aanwezig
- visie vastgelegd in schoolplan, schoolgids of cultuurbeleidsplan
- structurele samenwerking tussen school en ten minste één partner
- evaluatie van cultuureducatie
- structurele financiën: cultuureducatie als aparte post is opgenomen in begroting school
- breed draagvlak bij directie en leerkrachten
Er is onderzoek gedaan naar drie verschillende vormen van samenwerking: aanbodgerichte samenwerking, vraaggerichte samenwerking en gezamenlijke ontwikkeling vraag en aanbod. De eerste samenwerkingsvorm, aanbodgerichte samenwerking, komt verreweg het meeste voor. Maar bij vraaggerichte samenwerking en gezamenlijke ontwikkeling van vraag en aanbod worden vaker effecten gevonden op schoolniveau: doorlopende leerlijnen en samenhang in het onderwijs. Deze vormen van samenwerking komen echter nog steeds weinig voor.
Bewegingsonderwijs
Er bestaan diverse vormen van structurele samenwerking tussen scholen en sportverenigingen, waarbij de laatste doorgaans het aanbod bepalen. De gemiddelde school heeft weinig specifieke wensen en is tevreden met het aanbod, zo ook de leerlingen. Het aanbod is divers en authentiek. Er is dus een goede match tussen vraag en aanbod, zonder dat daar veel wederzijdse afstemming aan te pas komt.
Factoren die bepalend zijn voor het succes van de samenwerking zijn:
- organisatie: regie, verankering doelstellingen in beleidsstukken, draagvlak creëren, communicatie
- aanbod: frequent, gevarieerd, authentiek, voor verschillende sectoren, doorlopende leerlijnen
- kader: voldoende kader, professionaliteit, affiniteit met doelgroep
- middelen: subsidie, materialen, accommodaties
Borging van de samenwerking is gebaat bij een intermediair tussen school en vereniging, bijvoorbeeld de gemeente. De inzet van zogenoemde combinatie-functionarissen zou een goede match tussen vraag en aanbod en een meer structurele samenwerking bevorderen.
Natuur- en milieueducatie
Er zijn verschillende netwerken van scholen en organisaties die voor natuur- en milieueducatie lesmateriaal ontwikkelen. Enkele casestudies geven zicht op de succesvoorwaarden voor onderlinge samenwerking. Voorwaarden voor een goed functionerende samenwerking zijn onder andere een goed onderling contact tussen de betrokkenen en vertrouwen. Daarnaast worden opnieuw visie, leiderschap en randvoorwaarden genoemd.
Meer weten?
Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Anne Luc van der Vegt (Kennismakelaar).
