Onderzoeksinzichten bieden veel potentie om onderwijspraktijken te verbeteren, zowel in het primair als het voortgezet onderwijs. De meeste leerkrachten en leraren maken echter niet automatisch en vanzelfsprekend gebruik van inzichten uit onderzoek. Soms vormen organisatorische aspecten een drempel, soms individuele eigenschappen. En niet al het onderzoek is makkelijk vindbaar of toegankelijk.
Organisatorische aspecten
De school kan op verschillende manieren benutting van onderzoekskennis in de praktijk bevorderen. Het gaat dan om organisatorische aspecten als structuur, cultuur, de rol van de schoolleider en mogelijkheden voor onderwijsprofessionals om zelf onderzoek te doen en expertise op te bouwen.
Een structuur voor kennisbenutting bestaat in elk geval uit tijd, geld en een heldere agenda. Het is zaak om tijd vrij te roosteren voor kennisbenutting in plaats van iemand daar extra mee te belasten. Financiële ruimte en duidelijke procedures en doelen helpen om onderzoek toe te passen in de dagelijkse praktijk. Een in dit opzicht goede school hecht waarde aan kennis uit onderzoek, en staat open voor toepassingen en experimenten. Een schoolklimaat waarin onderwijsprofessionals zich veilig voelen om onderzoeksmatig samen te werken en feedback aan elkaar te geven, is een belangrijke voorwaarde voor een goede onderzoekscultuur.
De schoolleider heeft een essentiële rol in het opzetten van structuur en het faciliteren van cultuur door kennisbenutting te promoten en een klimaat te creëren voor gebruik van onderzoek. Schoolleiders kunnen het goede voorbeeld geven door zelf kennis uit onderzoek te benutten, en leraren te coachen. Er zijn sterke aanwijzingen dat leraren kennis vaker benutten als zij, als gelijkwaardige partners, samen met onderzoekers kennis construeren en delen. Structurele samenwerking tussen een schoolteam en onderzoeksinstellingen lijkt bevorderlijk voor het opbouwen van expertise.
Individuele eigenschappen
Bepaalde vaardigheden en ervaring met onderzoek maken het voor leraren makkelijker om kennis uit onderzoek daadwerkelijk te gebruiken. Andere eigenschappen zijn houding, ervaren relevantie en verbondenheid, en vertrouwen in eigen kunnen.
Leraren hebben vaardigheden nodig om relevant onderzoek te vinden, te doorgronden en te vertalen naar hun onderwijspraktijk, en de resultaten hiervan kritisch te evalueren. Dat kan, geven ze zelf aan, door te praten met een onderzoeker of collega, of het lezen van een boek – liever dan een onderzoeksrapport. Onderzoeksresultaten zijn niet altijd begrijpelijk voor leraren en schoolleiders. Veel publicaties bevatten jargon, zijn geschreven in het Engels en geven vaak geen concrete aanbevelingen voor de praktijk. Leraren die ervaring hebben met onderzoek, bijvoorbeeld door een academische pabo te hebben afgerond, vinden daarin makkelijker hun weg. Ook hebben ze een sterkere onderzoekende houding dan collega’s van een reguliere pabo.
Wanneer onderwijsprofessionals zich verbonden voelen met het onderwerp van het onderzoek en de relevantie ervan inzien, is de kans op benutting groter. Door onderzoek te relateren aan schoolontwikkeling, en aan vraagstukken waarmee een school en leraar worstelen, kan onderzoek rekenen op meer draagvlak. Leraren worden enthousiaster over onderzoeksmatig werken als ze de link met onderwijsverbetering zien.
Niet alleen vaardigheden zelf, ook het vertrouwen in deze vaardigheden is belangrijk voor professioneel werken. Schoolleiders en leraren moeten het geloof en vertrouwen hebben dat ze zelf, en het schoolteam als geheel, onderzoeksmatig kunnen werken.
Meer weten?
Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sandra Wagemakers (kennismakelaar Kennisrotonde).
