Bekostiging, verantwoording en beloningen kunnen gunstige effecten hebben op de prestaties van leerlingen. Maar er zijn ook mogelijke negatieve bijwerkingen. Een externe prikkel met positieve effecten is het faciliteren van deskundigheidsbevordering, zoals de Lerarenbeurs en kennisdeling tussen scholen. Al met al lijken externe prikkels echter een beperkte invloed te hebben op kwaliteitsverbetering.
Het lijkt bevorderlijk als docenten in het vmbo en het mbo theorie en praktijk in authentieke opdrachten met elkaar verbinden. Een brede blik op het beroep kan helpen om dit te realiseren. Authentiek leren vraagt van docenten ook ontwerpvaardigheden. Docenten kunnen verschillende vormen gebruiken om leerlingen en studenten te begeleiden. Bij elk van deze vaardigheden en activiteiten is het belangrijk om dit te doen in samenwerking met de opdrachtpartners.
Onderwijsprofessionals gebruiken inzichten uit onderzoek gemakkelijker als op hun school een structuur voor kennisbenutting aanwezig is en er een onderzoekscultuur heerst. De houding en vaardigheden van onderwijsprofessionals spelen ook een rol, maar hoe deze tot uiting komen is afhankelijk van de schoolcontext. Er zijn sterke aanwijzingen dat onderwijsprofessionals eerder kennis benutten wanneer zij die samen met onderzoekers creëren en ze een gelijkwaardige relatie met hen hebben.
Of een lectoraat of practoraat succesvol is, hangt af van de inrichting en doelen van de opleiding, het personeelsbeleid en de strategieën voor kennisbenutting. Over de transferbaarheid van deze factoren naar het primair onderwijs is geen onderzoek beschikbaar. Experts op het gebied van de rol van onderzoek in het onderwijs komen wel tot aandachtspunten bij een eventuele introductie van een onderzoeksfunctie in het primair onderwijs. Dat zijn de visie van de school op onderzoek, betrokkenheid van de leerkrachten, kennisbenutting en financiering.
Basisscholen kunnen masteropgeleide leerkrachten onder meer inzetten bij het ontwerpen van lessen en bij lesbezoek. Persoonlijke kenmerken en leiderschapskwaliteiten van masteropgeleiden verhogen hun bijdrage aan de schoolkwaliteit. Het gaat dan om geloofwaardigheid, geloof in eigen kunnen en het vermogen om collega’s te mobiliseren. Ook schoolkenmerken zijn van belang, zoals inbedding in het personeelsbeleid, het inzetten van verschillende typen masters, en erkenning en ondersteuning door het management. Voorts helpen een sterk netwerk in de school, en een open en lerende cultuur.
Professionalisering van schoolleiders in het voortgezet onderwijs lijkt vooral indirect bij te dragen aan de kwaliteit van het onderwijs en de leerlingprestaties. Formele opleidingen voor schoolleiders versterken het onderwijskundig leiderschap, tijd besteed aan schoolleiderschap, leiding geven aan organisatieverandering en vertrouwen in eigen kunnen. Op organisatieniveau kan een school profiteren van versterkt onderwijskundig leiderschap, verbetering van schoolklimaat of verbeterde in- en externe samenwerking.
Het realiseren van verbeteringen of veranderingen in schoolorganisaties is complex en vraagt veel van leidinggevenden en onderwijsprofessionals. Welk handelen van schoolleiders precies bijdraagt aan de veranderbereidheid van leraren is niet bekend. Wel is het noodzakelijk om leraren bij verandering en innovatie te betrekken, bij voorkeur onder leiding van een schoolleider die een professionele cultuur stimuleert.