Wat is het effect van interactief voorlezen op de peuterspeelzaal op de taal- en denkontwikkeling van peuters?

Interactief voorlezen op school heeft een positief effect op de woordenschat en de spreekvaardigheid van leerlingen van verschillende leeftijden. Het is aannemelijk dat dit ook voor peuters op de peuterspeelzaal geldt. Leerkrachten kunnen bijdragen aan de effectiviteit van interactief voorlezen. Bijvoorbeeld door alle leerlingen er actief bij te betrekken, verdiepende vragen te stellen, feedback te geven en het taalgebruik af te stemmen op de leerling. Onderzoek naar effecten op de denkontwikkeling van peuters ontbreekt.

Gepubliceerd:

interactief voorlezen

Bij interactief voorlezen praten voorlezers voor, tijdens en na het voorlezen met de kinderen over het verhaal. Ze stellen bijvoorbeeld vragen over de gebeurtenissen en de personages in het verhaal. Daarnaast kunnen voorlezers kinderen uitnodigen om verbanden te leggen, zowel binnen het verhaal als daarbuiten. Verder kunnen ze nieuwe woorden introduceren in de voorleestekst of tijdens de interactie.

Positief effect op woordenschat en spreekvaardigheid

Interactief voorlezen in de klas heeft een positief effect op de woordenschatontwikkeling van leerlingen. Het draagt vooral bij aan de productieve woordenschat; leerlingen gaan steeds meer woorden gebruiken. Interactief voorlezen versterkt ook de receptieve woordenschat, maar in mindere mate. Dat verschil in effect is verklaarbaar. Interactief voorlezen stimuleert de taalproductie van leerlingen omdat de leerkracht met hen in gesprek gaat over het verhaal en de woorden die hierin voorkomen. De woordenschat groeit het meest wanneer de leerkracht nieuwe en moeilijke woorden uitlegt en gericht vragen stelt over deze woorden.

Daarnaast vergroot interactief voorlezen in de klas ook een aantal aspecten van de spreekvaardigheid van leerlingen. Sommige studies laten een positief effect zien op verhaalstructuur en op gebruik van abstractere taal. De complexiteit van taaluitingen, bijvoorbeeld meer woorden per zin, verandert niet.

Positieve effecten bij leerlingen ongeacht hun sociaal-economische status

Leerlingen uit gezinnen met een lage sociaal-economische status (ses) en een andere thuistaal dan de taal op school, hebben gemiddeld een kleinere woordenschat in de schooltaal dan leerlingen uit gezinnen met een hogere ses. Daardoor zijn ze minder goed in staat om uit een voorgelezen verhaal nieuwe woorden te leren. Dat ligt bij interactief voorlezen anders. Het is aannemelijk dat interactieve componenten ervoor zorgen dat alle leerlingen daarvan profiteren, ongeacht hun achtergrond. Juist voor leerlingen met een lage ses of een andere thuistaal blijkt interactie in de klas van belang.

Meerdere manieren voor succesvol interactief voorlezen

Leerkrachten kunnen op verschillende manieren bijdragen aan de effectiviteit van interactief voorlezen. Wat werkt is als de leerkracht een boek meermalen voorleest. Leerlingen kunnen het verhaal dan steeds makkelijker volgen. Omdat ze nieuwe woorden vaker horen, gaan deze sneller onderdeel uitmaken van hun woordenschat. Verder is het bevorderlijk als de leerkracht verdiepende en opbouwende vragen stelt, en reageert op de inbreng van leerlingen. Ook goede taalvoorbeelden gebruiken en feedback geven vergroot de effectiviteit van interactief voorlezen. Belangrijk hierbij is dat de leerkracht het taalgebruik afstemt op de taalvaardigheid van leerlingen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Emmi Stuij en Melissa in ’t Zandt (antwoordspecialisten) en Martine Gijsel (kennismakelaar Kennisrotonde).


Ga je het antwoord gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van het antwoord?

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Gerelateerde vragen

    Droedelen heeft bij (jong)volwassenen een positief effect op het luisterbegrip en op het onthouden en het monitoren van informatie. Het is niet bekend wat het effect van droedelen is op de luistervaardigheid van basisschoolleerlingen. De verwachting is dat droedelen tijdens het voorlezen bij leerlingen in groep 5 eerder een positief dan een negatief effect zal hebben.

    Lees meer

    Taalactiviteiten die de taalontwikkeling van kleuters in het algemeen stimuleren, zijn interactief voorlezen, mindmapping en dialogische gesprekken voeren. Leerkrachten kunnen veel van deze activiteiten voor kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong richten op hogere cognitieve vaardigheden. Daardoor worden deze kleuters uitgedaagd en verwerven ze nieuwe inzichten.

    Lees meer

    Begrijpend luisteren vertoont een duidelijke relatie met begrijpend lezen. De vaardigheid begrijpend luisteren in groep 1 en 2 heeft zelfs een voorspellende waarde voor het leesbegrip op latere leeftijd. Dit komt onder meer door gedeelde subvaardigheden als het maken van inferenties (leerlingen leggen verbanden tussen de tekst en hun kennis van de wereld). Het aanleren van subvaardigheden in groep 1 en 2 kan ervoor zorgen dat leerlingen deze vaardigheden ook gebruiken bij het begrijpend lezen in groep 4.

    Lees meer