Hoe kun je bij digitaal werken in de les de interactie tussen docent en student stimuleren?

Ondanks de opkomst van digitaal werken tijdens lessen is er nauwelijks onderzoek gedaan naar de invloed daarvan op het contact en de interactie tussen docent en studenten. Wel zijn er indrukken te geven van te verwachten kansen en beperkingen van deze interactie.

Studenten gebaat bij interactie met docent

Interactie met docenten – zowel de kwaliteit als de kwantiteit – levert een positieve bijdrage aan het welzijn van studenten en aan de sfeer in de klas. Nu mbo-docenten steeds meer gebruikmaken van ict – bijvoorbeeld om te differentiëren – kan dat de interactie met studenten veranderen.

Afwisseling werkvormen stimuleert interactie

Digitaal werken in de klas kent meerdere vormen. Zo kunnen studenten bijvoorbeeld zelfstandig werken op de computer of een digitale groepsopdracht maken om zo de samenwerking tussen hen te bevorderen. Een klassikale discussie behoort eveneens tot de digitale mogelijkheden. Door werkvormen af te wisselen, worden studenten en docenten gestimuleerd om op verschillende manieren met elkaar te interacteren en te communiceren.

In hoeverre de interactie van docenten verandert bij digitaal werken, hangt samen met hun houding over de inzet van devices. Zo zijn er docenten die een tablet of laptop zien als vervanging van een tekst- en instructieboek en hun manier van lesgeven hier niet op aanpassen. Andere docenten passen hun lesgedrag juist wel aan. Zij nemen een meer coachende en begeleidende rol aan en experimenteren meer met actieve werkvormen en samenwerkingsopdrachten.

Docent zoekt interactie met studenten op

Wanneer studenten in een digitale setting zelfstandig aan het werk zijn, kan de docent rondlopen door het lokaal om de interactie met studenten op te zoeken. Door digitaal werken kunnen docenten minder tijd kwijt zijn aan klassikale instructie, waardoor ze meer bewegingsvrijheid hebben in het lokaal. Wanneer docenten de vrijgekomen tijd gebruiken om achter hun bureau huiswerk na te kijken, gaat dat juist ten kosten van de interactie.

Online communicatie tijdens de les leidt mogelijk af

Docenten en studenten kunnen tablets en laptops ook gebruiken om online te communiceren, bijvoorbeeld via een chat- of mailfunctie. Dit kan zowel tijdens als na de les. Over de kwaliteit van deze online docent-studentcommunicatie is weinig bekend. Wel vinden studenten het een laagdrempeliger manier om een vraag te stellen aan hun docent of een afspraak te maken.

Ondanks geavanceerde functies blijkt de chat nauwelijks bij te dragen aan de interactie tussen docent en studenten. Als studenten tijdens de les ook met medestudenten kunnen chatten, kan dit een grote bron van afleiding zijn. Ze gebruiken de chat dan vooral voor niet-lesgerelateerde zaken.

Docent beheerst de technologie

Studenten voelen zich meer betrokken bij de les als docenten de technologie beheersen, wat eveneens de relatie tussen docent en student ten goede komt. Als docenten veel tijd besteden aan het toepassen van een (complexe) technologie of technische problemen moeten oplossen, dan staat dit de interactie met studenten in de weg. Dat vormt een extra risico, want studenten geven aan dat ze de docent nog steeds nodig hebben voor hun leerproces, ook als ze zelfstandig leren met tablet en laptop.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Surya Carrilho (kennismakelaar Kennisrotonde).