Mbo-instellingen voeren diverse maatregelen uit om absentie tegen te gaan. Voorbeelden zijn de student bellen, verzuimbrieven sturen, gesprekken voeren, ouders inschakelen of sancties opleggen als inhalen van lessen. Onderzoek naar de impact van deze interventies ontbreekt echter.
De rol van motivatie
Leermotivatie is een belangrijke factor voor studenten om lessen te volgen. Als de motivatie afneemt, kunnen absentie en zelfs schoolverlaten toenemen. Er is ook een samenhang tussen motivatie en interesse. Studenten zijn gemotiveerder als ze meer geïnteresseerd zijn.
Goede didactische begeleiding kan motivatie bevorderen
Een goede didactische begeleiding tijdens de lessen zorgt ervoor dat studenten meer betrokken raken en meer gemotiveerd zijn. Dit kan een positief effect hebben op de aanwezigheid. De betrokkenheid van de studenten is groter als docenten met veel enthousiasme een sterke start van de les creëren. En als ze vervolgens ruimte laten voor experimenten door de studenten zelf. Docenten bieden dan ondersteuning.
Uitdagende lessen en stimulerend onderwijsaanbod
Onderzoek in het voortgezet onderwijs toont aan dat uitdagende lessen en stimulerend onderwijsaanbod de motivatie van leerlingen kunnen bevorderen. Mogelijk werken die interventies ook voor mbo-studenten. Dan doet de docent er goed aan om tijdens de les hoge verwachtingen te hebben van de studenten, dat uit te spreken en ernaar te handelen. Verder maakt de docent duidelijk welke vaardigheden of kennis studenten gaan leren en hoe de opdracht daaraan bijdraagt. De feedback is positief en gericht op inhoud en versterking van het gedrag van studenten.
Stimulerend onderwijsaanbod doet een beroep op hogere denkvaardigheden van studenten, zoals creëren, analyseren en evalueren. De lesstof is op hoog maar haalbaar niveau, en sluit aan op interesses van studenten. Het is extra motiverend als studenten de regie krijgen over hun eigen leerproces.
Praktijkgerichte opdrachten
Door specifieke werkwijzen in te zetten, kunnen docenten uitdagende lessen handen en voeten geven. Voorbeelden daarvan zijn praktijkgerichte opdrachten. Studenten integreren beter in een bestaande beroepspraktijk als ze een concrete activiteit in verschillende praktijken kunnen vergelijken. De betrokkenheid van studenten wordt vergroot als de leertaken en opdrachten authentiek en uitdagend zijn.
Samenwerking met gedeeld belang
In het verlengde daarvan bevorderen docenten de motivatie van studenten door doelen te structureren, met aandacht voor de praktische relevantie. Als docenten opdrachten aanbieden waarbij studenten gezamenlijk een professioneel doel moeten nastreven, creëert dat een gedeeld gevoel van verantwoordelijkheid. En dat motiveert.
Scaffolding en reflectie
Een andere werkwijze is scaffolding. Studenten werken, met begeleiding, net boven hun niveau, om ze een stap verder te brengen in hun ontwikkeling. Daarbij wordt de begeleiding stap voor stap afgebouwd. Ook reflectie motiveert. Als studenten gezamenlijk een professionele taak uitvoeren en daar samen op kunnen reflecteren, neemt het bewustzijn over hun affiniteiten en capaciteiten toe.
Door contact en interactie met docenten, medestudenten en de omgeving raken studenten meer betrokken bij het onderwijs. Daarnaast kunnen deze contacten gevoelens van onzekerheid wegnemen. Verder heeft ondersteuning vanuit de persoonlijke omgeving van de student, bijvoorbeeld ouders, een positieve invloed op de motivatie. Mentoren kunnen studenten ondersteunen bij onvoldoende prestaties of onderbenutting van capaciteiten.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Maurice de Greef (kennismakelaar Kennisrotonde).
