Dit antwoord is geschreven voor 2020. Benieuwd naar de nieuwste inzichten? Stel de vraag opnieuw via Stel je vraag.
Vmbo-leerlingen kunnen na het behalen van hun eindexamen doorstromen naar havo-4. Het gaat hier in de regel om leerlingen vmbo-tl (theoretische leerweg) of vmbo-gl (gemengde leerweg) die nog niet weten welke richting in het mbo ze moeten kiezen; de zogenoemde parkeerders. Daarnaast is er een groep laatbloeiers die in het vmbo is begonnen en gaandeweg heeft ontdekt dat ze meer in hun mars hebben. Verder zijn er tweede kansers die altijd al wilden doorstromen naar het havo, maar tijdelijk slecht presteerden.
Scholen die havo aanbieden, hebben de vrijheid om aan vmbo-gediplomeerden voorwaarden te stellen. Sinds 2012 geldt een toelatingscode om een goede en eerlijke overgang voor vmbo-leerlingen naar het havo tot stand te brengen. Begin 2017 heeft de staatsecretaris van OCW aangekondigd dat er voor leerlingen met een vmbo gl- en vmbo tl-diploma een wettelijk recht komt om door te stromen naar het havo.
Succesvol
Gediplomeerde vmbo’ers die doorstromen naar het havo zijn behoorlijk succesvol. Een op de zes leerlingen uit de theoretische leerweg maakt de overstap naar havo-4. De rest stroomt door naar het mbo of volgt, al dan niet tijdelijk, geen onderwijs. Van degenen uit het vmbo-t die doorstromen naar het havo haalt bijna 65 procent het diploma. Dat percentage is vrij stabiel in de afgelopen jaren. Ter vergelijking: van de leerlingen die uit havo-3 komen, behaalt ruim tachtig procent zijn havo-diploma.
Dat verschil heeft te maken met de programmatische aansluiting tussen vmbo en havo, en met de moeite die vmbo-gediplomeerden ervaren naar een andere pedagogisch-didactische benadering. Leerlingen en scholen noemen vooral het hogere tempo en de zwaardere eisen aan zelfstandigheid en vermogen om te plannen. Docenten hanteren een meer leerstofgerichte in plaats van leerlinggerichte benadering. Over het effect van de inrichting van docententeams op de slagingskansen van vmbo-gediplomeerden op het havo is niets bekend. Welke kenmerken van de leerlingen of van de school bijdragen aan schoolsucces op het havo zijn wel achterhaald.
Zo is er een duidelijk verband tussen gemiddeld eindexamencijfer in het vmbo en de kans op het behalen van een havo-diploma. Vmbo-leerlingen met een hoger gemiddeld eindcijfer slagen vaker voor het havo en in minder tijd. Verder blijkt dat vmbo'ers uit scholengemeenschappen duidelijk beter presteren dan leerlingen uit categorale mavo´s en leerlingen afkomstig van vmbo-scholen. Over de wijze waarop docententeams zijn samengesteld is, zoals eerder aangegeven, niets bekend. Over onderwijskwaliteit des te meer. De kans op het havo-diploma is voor vmbo'ers het laagst op havo-scholen die ruim onder het gemiddelde scoren en het hoogst op havo's met bovengemiddelde resultaten voor havisten die de havo-route hebben doorlopen. Daarbij lijken ook weer vooral de vmbo'ers met een lager gemiddeld eindcijfer gevoelig voor de omgeving waarin ze terecht komen.
Meer weten?
Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sjerp van der Ploeg (kennismakelaar).
