Heeft een schoolbreed beloningssysteem een positief effect op de gedragsontwikkeling van leerlingen op de basisschool?

Het is niet bekend of een schoolbreed beloningssysteem een positief effect heeft op de gedragsontwikkeling bij leerlingen. Algemene schoolbrede aanpakken voor gedrag bieden wel aanknopingspunten voor te verwachten effecten. Dergelijke aanpakken lijken positief uit te werken op het gedrag en welbevinden van leerlingen; positiever dan wanneer leerkrachten verschillende aanpakken inzetten. Duidelijkheid en voorspelbaarheid van een uniforme aanpak geeft leerlingen een gevoel van controle, wat een belangrijke factor is voor mentale gezondheid en welbevinden. Leerkrachten voelen zich bij een schoolbrede aanpak competenter in omgaan met probleemgedrag van leerlingen.

Gepubliceerd:

© Robert Kneschke / Shutterstock Beloningssysteem

Over het algemeen kiezen scholen hun onderwijsmethoden voor de gehele school. Bij de aanpak van het gedrag van leerlingen ligt dat vaak anders. Leerkrachten hanteren hun eigen methoden en verschillen bijvoorbeeld in het gebruik van een beloningssysteem in de klas.

Beloning koppelen aan persoonlijk belang leerling

Scholen en leerkrachten kunnen verschillende manieren van belonen inzetten om gedragsveranderingen bij leerlingen teweeg te brengen. Een aantal kenmerken van deze beloningssystemen dragen specifiek bij aan de effectiviteit van de beloning. Een externe beloning die gekoppeld is aan het eigenbelang en persoonlijke doelen van leerlingen lijkt effectiever in het stimuleren van gewenst gedrag. Effectiever dan beloningen die gekoppeld zijn aan dingen die irrelevant zijn voor leerlingen. Daarnaast blijkt het belonen van inzet beter te werken dan het belonen van prestaties. Ook de frequentie van de beloning heeft invloed op het effect van een beloning, waarbij in het begin meer beloning nodig is om een effect te behalen.

Beloningssysteem is onderdeel van schoolbrede aanpak gedrag

In een schoolbrede aanpak van gedrag hanteert het gehele schoolteam eenzelfde gestructureerde aanpak voor alle leerlingen in de school. Zo’n aanpak kenmerkt zich onder meer door dezelfde regels, afspraken en routines. Een belangrijk onderdeel hiervan is dat leerkrachten hetzelfde soort beloningssysteem gebruiken om goed gedrag te stimuleren. Bij zo’n aanpak worden ook de gedragsverwachtingen schoolbreed afgesproken en gehanteerd.

Effecten van beloningsaanpakken op leerlingen onbekend

Er is geen onderzoek bekend naar het specifieke effect van een schoolbreed beloningssysteem op de gedragsontwikkeling van leerlingen. Het is daarom niet aan te geven of het effect van belonen groter is wanneer dat schoolbreed wordt ingezet dan wanneer dat verschilt tussen leerkrachten. Evenmin valt iets te zeggen over de gevolgen van discontinuïteit in de beloningsaanpak van gedrag tussen leerkrachten voor de gedragsontwikkeling van leerlingen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Jiska Peper (antwoordspecialist) en Marianne Hooijsma (kennismakelaar Kennisrotonde).


Ga je het antwoord gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van het antwoord?

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Gerelateerde vragen

    Van beloningen is bekend dat ze een positief effect hebben op gedrag. Sommige beloningen verhogen de intrinsieke motivatie, wat een duurzaam effect kan hebben op de sociaal-emotionele vaardigheden en het gedrag van jongeren. Van jongeren met complexe gedragsproblemen is bekend dat ze minder gevoelig zijn voor beloningen. Daardoor is het onzeker of beloningen een duurzaam effect hebben.

    Lees meer

    Als basisschoolleerlingen complimenten krijgen van de leerkracht, heeft dit een positief effect op hun zelfvertrouwen en schoolresultaten. Een effectief compliment gaat over de inzet van een leerling, Dat werkt beter dan leerlingen complimenteren met hun intelligentie. Complimenten kunnen ook averechts werken, bijvoorbeeld wanneer er geen veilig pedagogisch klimaat heerst in de klas. Een goed compliment is een vorm van goede feedback.

    Lees meer