Welke competenties van leerkrachten dragen bij aan implementatie en uitvoering van thematisch onderwijs?

In thematisch onderwijs worden vakken geïntegreerd aangeboden. Het gaat om een aanbod van met elkaar samenhangende inhouden in een betekenisvolle context.

Mogelijke voor- en nadelen van thematisch onderwijs

Omdat thematisch onderwijs nauwelijks onderzocht is, zijn alleen veronderstelde voor- en nadelen aan te geven. Voordelen zijn dan dat inhoudelijke integratie beter past bij de complexiteit van de huidige samenleving en betekenisvoller is. Zo zou thematisch onderwijs leerlingen motiveren en bijdragen aan beter en meer leren.

Een verondersteld nadeel is dat een geïntegreerd aanbod te veel tegelijk van leerlingen vraagt. Ook zouden leerlingen zaken onbewust leren, wat nadelig kan zijn voor metacognitieve vaardigheden en het toepassen van de kennis in andere situaties. Verder zijn er vraagtekens te zetten bij de haalbaarheid van het benodigde kennisniveau van leerkrachten in meerdere vakgebieden en de vakdidactische expertise. In thematisch onderwijs zou het moeilijker kunnen zijn een aanbod stapsgewijs en georganiseerd via denkstappen en nieuwe begrippen op te bouwen.

Competenties van leerkrachten voor thematisch onderwijs

Door gebrek aan onderzoek zijn ook over de competenties waarover leerkrachten moeten beschikken om thematisch onderwijs succesvol te implementeren en uit te voeren, slechts veronderstellingen te geven. Zo lijkt het nodig dat leerkrachten weet hebben van verschillende opvattingen over thematisch onderwijs en de grote variatie in werkvormen. Om goede afwegingen te kunnen maken van de verschillende benaderingen is onderwijskundige expertise en curriculumdeskundigheid nodig.

Verder lijkt het van belang dat leerkrachten kunnen samenwerken met collega’s. Dan kan onder meer ieders expertise worden benut om samen geïntegreerd onderwijs te ontwerpen en uit te voeren. Nieuwe leerdoelen opstellen en toetsvormen bedenken, lijken eveneens belangrijke competenties. Net als de conceptuele ontwikkeling van leerlingen kunnen monitoren en de sociale aspecten van leren kunnen begeleiden.

Veel van de veronderstelde competenties zijn breder van toepassing. Ze zijn namelijk belangrijk bij invoering van alle onderwijsvernieuwingen.

Schoolleider heeft belangrijke rol bij thematisch onderwijs

Aangenomen wordt dat de schoolleider een belangrijke rol heeft in het implementatieproces naar thematisch onderwijs. Ook hierover zijn alleen algemene vernieuwingscompetenties bekend.

Het is aan de schoolleider om tijd en gelegenheid voor leerkrachten te creëren, zodat ze kunnen samenwerken. Hij of zij zorgt voor een duidelijk en breed gedragen visie op thematisch onderwijs en vakkenintegratie. Andere belangrijk geachte taken zijn het teamproces begeleiden en het team ondersteunen bij het opstellen van leerdoelen en het borgen van de kwaliteit. Trainingen en studiedagen voor leerkrachten faciliteren vallen daar eveneens onder.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Judith Amels (kennismakelaar Kennisrotonde).