Studenten in het mbo blijken niet altijd gemotiveerd te zijn om deel te nemen aan praktijkopdrachten op school. Een aantal principes – terugkomend in vier interventies – kan de kwaliteit van praktijkleren en de betrokkenheid van studenten bevorderen. Dat zijn onder andere gezamenlijk leren, betekenisvol leren, reflectief leren, en leren voor transfer.
Ondersteuning door scaffolding en reflectie gecombineerd met feedback
Ondersteuning door docenten op basis van scaffolding en reflectie, gecombineerd met feedback tijdens de uitvoering van praktijkopdrachten vergroot de motivatie van mbo-studenten. Vooral directe en onmiddellijke feedback naast scaffolding werkt motivatie bevorderend. Scaffolding houdt ondersteuning in die net boven het niveau van de student ligt, zodat deze een niveau hoger komt. Vervolgens kan de begeleiding geleidelijk aan worden afgebouwd.
Daarnaast is reflectief leren van belang voor de kwaliteit van leren in het beroepsonderwijs. Als studenten het gevoel hebben aan een professionele taak te werken en daar samen op kunnen reflecteren, maakt ze dat bewuster van hun affiniteiten en capaciteiten. Tijdens het gezamenlijk reflecteren, leren ze te achterhalen waar en wanneer ze specifieke processen en concepten kunnen toepassen om de activiteit beter te voltooien. Aangepaste ondersteuning – bestaande uit coaching, differentiatie en het evalueren van het leren – vergroot de betrokkenheid van studenten.
Samen werken aan praktisch relevante doelen
Het beheren van de eigen doelen en de mate van zelfwerkzaamheid zijn van invloed op de motivatie van studenten. Het structureren van deze doelen (door studenten in samenspraak met hun docenten), met aandacht voor de praktische relevantie, is een belangrijke voorwaarde. Door opdrachten aan te bieden waarbij studenten samen een professioneel doel moeten nastreven, wordt een gedeeld gevoel van verantwoordelijkheid gecreëerd. De gezamenlijke aanpak vergroot de betrokkenheid, doordat er aandacht is voor sleutelcompetenties, onder andere zelfregulatie en probleemoplossend vermogen en samenwerking.
Realiseren van praktijkgerichte experimenteerruimte tijdens het leren
Om studenten actief bij de les te betrekken kan de docent ze keuzes bieden, door ruimte te geven om een en ander uit te proberen en fouten te maken. Daarnaast kan de docent tips en richtlijnen geven, en ondersteuning en feedback tijdens het werken aan opdrachten.
Tijdens beroepspraktijkopdrachten zorgen de geboden speelruimte en ondersteuning (inclusief mogelijkheden tot onderling contact) ervoor dat de betekenis van de opdrachten voor de studenten toeneemt. Wanneer studenten gezamenlijk verschillende praktijken vergelijken, integreren ze beter in de bestaande beroepspraktijk . Daarnaast vergroten authentieke en uitdagende leertaken en opdrachten de betrokkenheid van studenten. Ze ervaren het leren als betekenisvol en ze leren door transfer.
Aandacht schenken aan succes en leerresultaten
Er zijn aanwijzingen dat de motivatie van studenten toeneemt als tijdens de opdracht aandacht is voor succeservaringen, vooral in taken die hen uitdagen. Leerresultaten die relevant zijn voor de studenten werken ook positief door op motivatie. Ondersteuning door de ouders van de student bevordert eveneens de motivatie en leerresultaten. Vooral als de ouders thuis de tijd nemen om schoolzaken en hun verwachtingen met hun kind te bespreken.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Maurice de Greef (kennismakelaar Kennisrotonde).
