Welke methoden en interventies dragen bij aan een betere communicatie in de beroepspraktijk van mbo-studenten?

De Inspectie van het Onderwijs vindt dat de aansluiting tussen het mbo-onderwijs en de arbeidsmarkt verbetering behoeft. Dat zou kunnen door de lessen beter aan te laten sluiten op de werkzaamheden in de beroepspraktijkvorming. En door meer aandacht te geven aan communicatie als interpersoonlijke vaardigheid. Vooral het goed kunnen luisteren en het voeren van een gesprek lijken van belang voor de uitoefening van een beroep.

Maatregelen ter bevordering van luister- en gespreksvaardigheden

Docenten kunnen een aantal maatregelen nemen om de taalvaardigheid van studenten te verbeteren. Maatregelen die de ontwikkeling van schrijven en lezen bevorderen, en die van spreken en luisteren. De eerste is het creëren van voldoende kansen voor studenten om te oefenen, zo mogelijk in een geïntegreerd aanbod. Daarnaast is het van belang dat studenten uitdagende, boeiende, begrijpelijke en authentieke taken uitvoeren met een focus op de betekenis van teksten. Tevens helpt het om aandacht te geven aan strategieën en taalvormen die daarvan onderdeel zijn.

Een andere maatregel is het bevorderen van interactie tussen en samenwerking met medeleerlingen en de docent. Belangrijke elementen hierbij zijn feedback en formatieve evaluatie van het leerproces tijdens de uitvoering van talige taken. Ten slotte kunnen docenten gebruikmaken van multimedia en ict-toepassingen.

Interventies ter bevordering van luister- en gespreksvaardigheden

Er staan docenten drie interventies ter beschikking die een bijdrage kunnen leveren aan de bevordering van luister- en gespreksvaardigheden van mbo-studenten. Dat zijn evalueren en herinterpreteren van sociale situaties, peer support en instructie in combinatie met reflectie.

De communicatiestrategie van studenten verbetert wanneer ze leren om zaken authentiek te formuleren. Of als de docent ze attent maakt op de belangrijke aspecten in verschillende soorten situaties. Dit is te realiseren door situaties waarin sociale vaardigheden centraal staan gezamenlijk te evalueren en te herinterpreteren. Hierdoor leren studenten zich deze vaardigheden eigen te maken.

Peer support is ‘een proces, waarbij iemand nieuwe kennis of vaardigheden verwerft door actieve hulp of ondersteuning van gelijkgestemden die geen professionele docent zijn’. Het helpt studenten betere vaardigheden te ontwikkelen in luisteren, communiceren, samenwerken en helpen. Peer support kan er tevens voor zorgen dat de student die de ondersteuning biedt meer zelfvertrouwen krijgt en een zelfstandiger proactieve houding. Een belangrijke voorwaarde is dat de studenten voldoende contacturen met elkaar hebben.

Studenten leren beter samenwerken wanneer de docent instructie combineert met reflectie. De instructie is er onder meer op gericht om de studenten te stimuleren om respectvol te zijn naar elkaar en elkaars inbreng. Andere accenten zijn samen te werken, samen besluiten nemen, en elkaar aanmoedigen of complimenteren. Luister- en gespreksvaardigheden zijn in dit geval onderdeel van de vaardigheid om te kunnen samenwerken.

Meer weten?

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Maurice de Greef (kennismakelaar Kennisrotonde).