Creatieve vakken kunnen bijdragen aan meer empathie bij leerlingen. Bij muziek leren leerlingen emoties herkennen, begrijpen en zelf muzikaal uiten. Vooral muziekonderwijs met aandacht voor expressie, cultuur en therapeutische technieken lijkt effectief. Dansonderwijs kan bijdragen aan zowel empathie als tolerantie. Er zijn ook aanwijzingen dat drama empathie kan vergroten, maar hiernaar is minder onderzoek gedaan.
Onderwijsprofessionals kunnen sociale interacties tijdens vrije situaties verbeteren door het schoolplein gestructureerd in te richten, klasgenoten actief te betrekken bij de interacties en leerlingen doelgericht te begeleiden. Dit maakt vrije situaties overzichtelijker en veiliger, en zorgt dat sociale signalen duidelijker en voorspelbaarder zijn. Leerlingen kunnen daardoor makkelijker contact maken.
Systemen om gedrag te registreren zorgen ervoor dat leerlingen meer gewenst en minder ongewenst gedrag vertonen in de klas. Leerlingen kunnen bij deze systemen punten verdienen, individueel of in groepjes. Deze kunnen ze ook weer verliezen. Doordat de voortgang zichtbaar is voor de hele klas, kunnen leerlingen extra hun best gaan doen. Maar het kan ook zorgen voor angst en schaamte als ze punten verliezen. Leraren geven tijdens het gebruik van deze systemen meer complimenten. Ook zijn deze vaak specifieker.
Door de leerkracht geleide spel- en bewegingsactiviteiten versterken de ontwikkeling van sociale vaardigheden van kinderen van drie tot zes jaar. Door kinderen herhaaldelijk en doelgericht te laten oefenen met sociale interacties, kunnen ze beter samenwerken, emoties reguleren en zich inleven in anderen. Activiteiten met muziek en instrumenten, én een interventieduur van twaalf weken hebben het grootste effect. Waaróm deze activiteiten precies werken, is niet bekend.
Er zijn aanwijzingen uit internationaal onderzoek dat cultuureducatie kan bijdragen aan een aantal sociaal-emotionele vaardigheden van leerlingen in het speciaal onderwijs. Het gaat bijvoorbeeld om samenwerken, zelf beslissingen nemen, jezelf uiten en je verplaatsen in anderen. Deze competenties vallen voor een deel ook onder burgerschap. Of cultuureducatie specifiek in het Nederlandse vso de sociaal-emotionele vaardigheden en burgerschapscompetenties van leerlingen bevordert, is onduidelijk. Daar is (nog) geen onderzoek naar gedaan.
Gescheiden onderwijs voor jongens en meisjes heeft geen duidelijke invloed op genderstereotyperingen bij leerlingen ten opzichte van gemengd onderwijs. Voorstanders die denken dat gescheiden onderwijs genderstereotypen kan doorbreken én tegenstanders die juist vrezen dat het stereotypen versterkt, krijgen allebei geen steun uit onderzoek. Wel zijn er subtiele leeftijdsgebonden verschillen in leerprestaties tussen beide onderwijsvormen.
Met duidelijke regels en routines, en door positief gedrag te bekrachtigen kun je storende gedragingen deels voorkomen. Wanneer een leerling toch storend gedrag vertoont, kun je het gedrag het beste zo klein en passend mogelijk corrigeren. Dit heeft de voorkeur boven klassikaal ingrijpen en grote consequenties aan storend gedrag hangen. Een positieve leraar-leerlingrelatie ondersteunt preventieve en corrigerende maatregelen.
In een klas met leerlingen met externaliserend probleemgedrag lijkt de kans groter dat klasgenoten lagere leerresultaten halen voor rekenen en taal. Dit komt mogelijk doordat leraren meer tijd nodig hebben voor klassenmanagement, wat dan ten koste gaat van de effectieve leertijd. Of andere leerlingen nemen het externaliserend gedrag over, waardoor ze minder goed gaan presteren. Er is echter meer onderzoek nodig om beter zicht te krijgen op het effect van externaliserend gedrag en verklaringen hiervoor.
Hoe meer leerlingen met externaliserend probleemgedrag er in een klas zitten, hoe groter de kans dat klasgenoten ook dergelijk gedrag gaan vertonen. Het risico is het grootst als er veel leerlingen met externaliserend gedrag in een klas zitten, en klasgenoten deze leerlingen als vriend beschouwen. Externaliserend gedrag van leerlingen vergroot ook de kans op internaliserend gedrag bij klasgenoten, zoals terugtrekken en neerslachtigheid. Voor leerlingen met externaliserend gedrag kan het juist positief uitpakken als zij in de klas zitten met klasgenoten zonder dit gedrag.
Basisschoolleerlingen op (kleine) dorpsscholen hebben vaker te maken met pesten dan leerlingen op stadsscholen. Doordat leerlingen op dorpsscholen afhankelijker zijn van hun schoolreputatie, ervaren zij vaak meer stress van pesten. Uit onderzoek wordt niet duidelijk of leerlingen op (kleine) dorpsscholen zich daar minder veilig voelen. Ook is niet zeker of deze leerlingen vaker last hebben van gedragsproblemen en mentale gezondheidsproblemen.