Werkdruk is een disbalans tussen de eisen die aan een individu worden gesteld en de mogelijkheden van het individu om aan die eisen te voldoen. Deze eisen hebben betrekking op onder meer kwaliteit van prestaties, moeilijkheid van taken, hoeveelheid taken en beschikbare tijd.
Leerlingen ervaren meer werkdruk
Ruim 35 procent van de leerlingen in het voortgezet onderwijs ervaart een hoge werkdruk door school. Dit is een verdubbeling ten opzichte van 2001. Onder zestienjarigen is de ervaren werkdruk groter dan onder twaalfjarigen. In havo en vwo ervaren leerlingen meer werkdruk dan in het vmbo. Meisjes vinden school weliswaar leuker dan jongens, maar voelen wel meer werkdruk; 42 tegenover 30 procent.
Leerlingen hebben het gevoel niet te mogen falen. Ze moeten een zo hoog mogelijke opleiding volgen, in één keer de juiste keuze maken, goede cijfers halen en voldoen aan de hoge verwachtingen van hun omgeving. Verder speelt de hoeveelheid werk een rol, evenals het belang dat leerlingen aan een toets toekennen. Hoe meer tijd leerlingen aan huiswerk besteden, hoe meer stress ze ervaren.
Mogelijke oorzaken van de werkdruk die leerlingen ervaren zijn maatschappelijke ontwikkelingen, veranderingen op school en in tijdbesteding, en sociale media. De relaties tussen deze factoren en ervaren werkdruk zijn echter nauwelijks empirisch getoetst.
Emotieregulering en sociale steun
Scholen kunnen onder meer met stressmanagementprogramma’s leerlingen helpen met het reguleren van emoties als gevolg van stress. Ook mindfulness of meditatielessen kunnen daaraan bijdragen. Er zijn positieve effecten van deelname aan dergelijke programma’s, hoewel niet alle manieren waarop ze de effectiviteit van een programma meten goed zijn te vergelijken.
Leerlingen verwerken aan school gerelateerde stress vooral door er met hun ouders over te praten, erover na te denken en hun vrienden om hulp te vragen. Sociale steun kan dus helpen de stress te verminderen. Hierop doorredenerend zouden mentoren zich bewuster mogen zijn van hun ondersteunende rol en leerlingen meer kunnen stimuleren om met hun omgeving te praten.
Rondom toetsen
De manier waarop leraren over toetsen communiceren is belangrijk. Steeds benadrukken hoe belangrijk toetsen voor de toekomst van de leerlingen zijn bijvoorbeeld, werkt contraproductief. Om angst voor toetsen weg te nemen, is het beter om aan te sluiten bij de kennis en behoeften van de leerling en individuele hulp aan te bieden.
Scholen kunnen ook wat doen aan de hoeveelheid toetsen en huiswerk, en op de druk om goede cijfers te halen. Het afnemen van proeftoetsen helpt leerlingen in hun voorbereiding op de echte toets. Leerlingen hebben er baat bij als zij hulp krijgen bij het maken van planningen en overzichten van wat zij moeten doen en leren.
Voorbeelden van initiatieven die scholen als succesvol zien om stress van leerlingen aan te pakken zijn het verschuiven van schooltijden en het creëren van ruimte voor coaching. Ook zijn er scholen die alternatieve toetsvormen gebruiken of toetsen later op de dag inplannen, zodat de leerlingen beter uitgerust daaraan beginnen.
Meer weten?
Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Anke Klein Hulse (antwoordspecialist) en Niek van den Berg (kennismakelaar Kennisrotonde).
