Augmented reality (AR) wordt ook wel toegevoegde realiteit genoemd. De gebruiker ziet met telefoon, tablet of virtuele bril de werkelijkheid voorzien van een extra laag informatie. Die extra laag bestaat uit een tekst, foto, audio, animatie, video of een 3D-model. Virtual reality (VR) is een techniek waarbij de gebruiker zich plaatst in een gesimuleerde omgeving en geen zicht meer heeft op de buitenwereld. Hiervoor is een VR-bril nodig.
AR en VR verruimen mogelijkheden praktijkonderwijs
AR en VR verbreden de mogelijkheden om (praktijk)onderwijs te geven. Ze worden bijvoorbeeld ingezet voor de training van vaardigheden waar anders veel begeleiding bij nodig is, zoals assemblage-opdrachten. Andere voorbeelden zijn het creëren van een trainingsomgeving die in het echt gevaarlijk of onhaalbaar is, het toegankelijk maken van bronnen en apparaten met een beperkte toegang, en het concretiseren van abstracte leerstof.
Beide technieken kunnen positieve effecten hebben op het leren. Zo kan AR het leren bevorderen en vergemakkelijken, mits de technologie technisch, didactisch en inhoudelijk goed geïntegreerd is in het leerproces. Bij VR biedt onder andere het meeslepende effect van de online-omgeving een positief effect op betrokkenheid en leerplezier.
Meer bekend over AR-effecten op motivatie dan over VR-effecten
Het onderwijs maakt nog weinig gebruik van VR. En dus ontbreekt grootschalig onderzoek naar effectieve kenmerken van de inzet van VR op motivatie. Over het effect van AR is meer bekend. Studenten in het hoger onderwijs tonen over het algemeen een hogere motivatie wanneer ze met AR werken. Het is aannemelijk dat dit ook geldt voor mbo-studenten. Kleinschalig onderzoek naar de inzet van AR in een mbo-setting bevestigt die aanname.
Een raamwerk voor lesontwerpen met inzet van AR
Ontwerponderzoek heeft de (mogelijk) effectieve kenmerken van AR op motivatie in het mbo in een raamwerk bijeen gezet. Het raamwerk bestaat uit vier lagen: gebruikersinterface en interactie, activiteit en ervaringen, ondersteuning en toetsing.
Bij het opzetten van de gebruikersinterface is het belangrijk dat studenten de leerstof vanuit meerdere perspectieven kunnen bekijken. Ze moeten als het ware midden in de leerstof staan en die met behulp van AR-technologie kunnen manipuleren. De opdrachten kennen een geleidelijke opbouw in moeilijkheidsgraad waardoor studenten positieve leerervaringen opdoen. Daarnaast is het van belang dat studenten directe feedback krijgen over het vaardigheidsniveau.
Een module waarin studenten hun vragen kunnen posten en docenten deze berichten live kunnen inzien, zorgt voor een goede ondersteuning. Zo’n module kan ook een overzicht van veel gestelde vragen en antwoorden over leerstof en leertaak bevatten. De module biedt studenten eveneens informatie over de eigen voortgang en prestaties. De afsluitende opdracht moet onderdeel zijn van de AR-applicatie, zodat antwoorden worden opgeslagen en toegankelijk zijn voor de docent.
Langetermijneffect van AR op motivatie nog onduidelijk
Het is onduidelijk in hoeverre AR een positief effect heeft op de motivatie van studenten als de techniek structureler en langduriger wordt ingezet. Het risico bestaat dat de gemeten verhoging van motivatie eigenlijk een nieuwigheidseffect is en niet zozeer een effect van de inzet van AR.
Meer weten?
Leeropbrengsten van augmented reality
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Marloes Timmermans (antwoordspecialist) en Carolien van Rens (kennismakelaar Kennisrotonde).
