Vanwege COVID-19 durven sommige deelnemers niet naar de onderwijslocatie te komen voor de les. Online onderwijs werkt niet goed bij deze doelgroep: volwassen, laagopgeleide deelnemers met weinig digitale vaardigheden. Er zijn drie belangrijke aspecten in de leeromgeving die ook bij onderwijs op afstand kunnen zorgen voor succes:
- Een functionele leeromgeving, waarbij de context en de vraag van de deelnemer centraal staat met voldoende mogelijkheden om het geleerde toe te passen in de praktijk;
- Een coachende, empathische docent die expert is in maatwerk;
- De situatie en motivatie van de deelnemer als uitgangspunt om een eigen netwerk op te bouwen en vaardigheden eigen te maken.
Omgeving met transfermogelijkheden
Als deelnemers mogelijkheden hebben om het geleerde in de praktijk toe te passen (transfermogelijkheden) heeft dat een positief effect op hun commitment. Ze kunnen bijvoorbeeld buitenschools taalcontact hebben op oefenplekken en zo actief aan de slag gaan met hun leerproces. Belangrijk daarbij is dat de lessen aansluiten bij de problematiek, interesses, capaciteiten en leefwereld van de deelnemer.
Goede begeleiding: mentoring en peer support
Meer commitment en zelfsturing bij afstandsleren kan bevorderd worden door:
- Mentoring: taalcoaching door een mentor in de praktijk, waarbij de opleidingsdocent op afstand blijft. Deelnemers blijken zodoende taal beter toe te passen in de praktijk, zijn actiever en ontmoeten meer mensen. Ook mentoring door jongere volwassenen kan effectief zijn; het vergroot de sociale verbondenheid. Verder nemen bij mentoring de kansen op werk toe.
- Peer support: ondersteuning van een gelijkgestemde die geen professionele docent is, kan ook bijdragen aan het leren van nieuwe kennis of vaardigheden. Wie peer support (of peer learning) biedt, krijgt bijvoorbeeld een zelfstandigere, proactievere houding met meer zelfsturing. Ook passen betrokkenen het geleerde beter toe in de praktijk. Belangrijk bij peer support is om deelnemers aan elkaar te koppelen die verschillende niveaus of competenties hebben. De taak van de begeleider is om de inzet van deelnemers te belonen en regelmatig feedback te geven. Dat bevordert het doorzettingsvermogen van de deelnemers en hun commitment.
Inhoud: open vaardigheden op basis van authentieke leeractiviteiten
Meer zelfsturing en commitment in het afstandsonderwijs zijn ook gebaat bij authentieke leeractiviteiten, waarbij deelnemers ‘open vaardigheden’ kunnen toepassen. De docent moet ervoor zorgen dat bijvoorbeeld expliciete instructie van grammatica aansluit bij de leefwereld van de deelnemers en dat zij veel vrijheid krijgen om authentieke leeractiviteiten te ondernemen bij het oefenen. Tijdens deze authentieke taken moeten met name open vaardigheden centraal staan, waarbij er niet één manier is, maar vrijheid om vaardigheden te gebruiken. Dat geeft hun namelijk meer zelfvertrouwen. Deelnemers leren ook meer zelfsturend als zij hun plannings- en reflectievaardigheden ontwikkelen. Haalbare tussendoelen en succeservaringen beleven zijn daarbij belangrijk.
Meer weten?
Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Maurice de Greef (kennismakelaar Kennisrotonde). Hij heeft hiertoe Mieke de Haan (UNESCO Leerstoel Volwasseneneducatie) geconsulteerd.
