Mbo-studenten met autismespectrumstoornissen vormen een kwetsbare doelgroep. Vooral tijdens de overstap vanuit het voortgezet (speciaal) onderwijs en tijdens stages ervaren zij extra uitdagingen. Er wordt steeds meer zelfstandigheid en zelfredzaamheid van hen verwacht, terwijl ze daar mentaal (en soms fysiek) niet altijd toe in staat zijn. Dat kan leiden tot psychische problemen, lagere studieresultaten of voortijdige uitval.
Handvatten voor het toerusten van mbo-medewerkers
Autisme is voor veel mbo-medewerkers vrij onbekend. Meer kennis over autismespectrumstoornissen is daarom een belangrijke eerste stap. Daarnaast zijn bewustmaking van de behoeften, kenmerken en (on)mogelijkheden van deze kwetsbare studenten van belang. Professionalisering van alle medewerkers in en partners van het mbo kan daarin voorzien. Het is noodzakelijk voldoende tijd uit te trekken om alle mbo-medewerkers te blijven toerusten, zodat zij de opgedane kennis en vaardigheden kunnen integreren in het onderwijs en de begeleiding.
Handvatten voor een inclusiever cultuur en leerklimaat
Tegenwoordig streven opleidingen naar een inrichting die voor steeds meer studenten ‘passend’ is. Om een inclusieve cultuur en leerklimaat op mbo-instellingen te bevorderen, is een autismevriendelijke informatievoorziening zinvol. Opleidingen kunnen, liefst samen met studenten, het aanbod, de toegankelijkheid, en de dosering van leerstof en andere informatie ontwikkelen. Een prikkelarme omgeving stimuleert rust, concentratie en veiligheid.
Juist studenten met autismespectrumstoornissen ervaren in hoge mate stress in het dagelijks leven. Vaak uit zich dat in angststoornissen, slaapproblemen, weinig lichaamsbeweging of een gebrekkig voedingspatroon. Het bevorderen van een gezonde leefstijl resulteert in een weerbaarder lichaam en geest.
Handvatten om studenten met autisme te ondersteunen
Een warme overdracht tussen voor- en vervolgopleiding biedt studenten met autismespectrumstoornissen een goede start. Dat begint al bij de kennismaking met de opleiding. Door een vertrouwensbasis te creëren, durven studenten vaker open te zijn over hun stoornis en studiekeuze. Daarmee kan studievertraging en voortijdige uitval worden voorkomen.
Het bieden van integrale begeleiding is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van het v(s)o, de mbo-opleiding en stagewerkplekken. De overdracht van informatie, het in kaart brengen van specifieke (onderwijs)behoeften en het bepalen van een persoonlijke aanpak staan hierin centraal. Een vaste vertrouwenspersoon gedurende de opleiding biedt de student houvast. Hij of zij monitort samen met de student de studievoortgang en vormt de schakel tussen de student en andere personen en instanties. Een vast maatje draagt eveneens bij aan studiesucces. Studenten met autismespectrumstoornissen ervaren deze vorm van co-coaching door medestudenten als prettig en laagdrempelig.
Handvatten voor stage-ondersteuning
Een warme overgang naar een stageplaats of leerwerkbedrijf helpt studenten met autismespectrumstoornissen om zich welkom te voelen. Dat kan door extra aandacht te schenken aan de voorbereiding en tijd te nemen om de student een realistisch beeld van het beroep te schetsen. Een stage- of leerwerkplaats doet er tevens verstandig aan er rekening mee te houden dat de student trager informatie verwerkt en taken uitvoert. Het is aan de mbo-opleiding om samen zorg te dragen voor een passende keuze van een leerwerkbedrijf.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Antje Orgassa (antwoordspecialist) en Marloes de Lange (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij hebben hiertoe Jan-Pieter Teunisse (expert volwaardig leven met autisme) geconsulteerd.
