Welke pedagogisch-didactische kenmerken van steunlessen in het voortgezet onderwijs dragen bij aan betere leerprestaties?

Geactualiseerd: oktober 2024

Steunlessen zijn een vorm van re-teaching: het herhalen van essentiële elementen uit het klassikale aanbod aan leerlingen die dit nodig hebben. Verondersteld wordt dat re-teaching werkt als aan drie voorwaarden wordt voldaan. 1) gebruik van andere instructiemethoden dan tijdens de initiële les. 2) het maakt onderdeel uit van het reguliere onderwijsaanbod en 3) Dat leerlingen de mogelijkheid krijgen om te laten zien dat ze na re-teaching dezelfde stof beheersen als hun klasgenoten.

Gepubliceerd:

Steunlessen

Leerlingen die de lesstof na de klassikale instructie nog onvoldoende begrijpen en/of kunnen toepassen, hebben extra ondersteuning nodig. Dit kan in de vorm van steunlessen in kleine groepen op school plaatsvinden.

Steunlessen vorm van re-teaching

Steunlessen kunnen worden gezien als een vorm van re-teaching: het (achteraf) herhalen van essentiële elementen uit het klassikale aanbod aan de leerlingen die dit nodig hebben. Het gaat om lessen voor leerlingen die de behandelde stof of vaardigheden niet voldoende beheersen na de initiële les(sen). Re-teaching wordt gezien als een tweede kans voor leerlingen én leraren. Leerlingen krijgen de lesstof opnieuw aangeboden en leraren hebben de kans om hun instructie te verfijnen en doelgerichter te maken. Het vermogen om de instructie aan te passen en opnieuw te onderwijzen wordt als een belangrijk kenmerk van effectieve leraren gezien en re-teaching is dan ook veelal onderdeel van de reguliere onderwijspraktijk, vaak zonder de term re-teaching te gebruiken.

Drie belangrijke voorwaarden voor re-teaching

Hoewel re-teaching wordt beschreven in de onderwijsliteratuur, is er nauwelijks empirisch onderzoek naar gedaan. We kunnen dan ook alleen aangeven wat onderzoekers denken dat belangrijke voorwaarden zijn voor re-teaching en niet wat daadwerkelijk effectief is gebleken. 

1. Inzet andere instructiemethoden

2. Onderdeel regulier onderwijs: geen straf!

3. Formatieve selectie van leerlingen

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Melissa in ’t Zandt (antwoordspecialist), Martine Gijsel en José Mulder (kennismakelaars Kennisrotonde).


Ga je het antwoord gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van het antwoord?

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Gerelateerde vragen

    Een combinatie van ingedikte vaklessen in de ochtend en ’s middags ondersteunings- of verdiepingslessen heeft een positief effect op de leerprestaties van beter presterende leerlingen. Op de minder presterende leerlingen heeft deze aanpassing van het lesaanbod zonder aanvullende maatregelen een negatief effect. Vervolgens heeft dat ook een negatief effect op hun motivatie. Wanneer de vaklessen ’s morgens met directie instructie worden gegeven en de ondersteuningslessen daarop aansluiten als verlengde instructie, kunnen de minder presterende leerlingen voldoende worden gecompenseerd. Ook pre-teaching biedt mogelijkheden voor compensatie. Daarbij worden voor de minder presterende leerlingen in de middag de vaklessen voor de volgende dag voorbereid. Dat vereist wel nauwe afstemming tussen inhoud van vaklessen en ondersteuningslessen.

    Lees meer

    Eigenaarschap van leren is de mate waarin de leerling verantwoordelijkheid neemt voor zijn eigen leerproces. Om het eigenaarschap van leerlingen te versterken kun je onder meer de motivatie, betrokkenheid, zelfsturing en metacognitieve vaardigheden bevorderen. Docenten kunnen daarvoor hun eigen gedragsrepertoire verbreden, bijvoorbeeld door didactische strategieën toe te passen die zijn gericht op het gevoel van autonomie, betrokkenheid en competentie. Ook leerlingen effectieve leerstrategieën aanleren en hen ondersteunende feedback geven, zijn voorbeelden van effectief docentgedrag. Bovendien kunnen docenten de leeromgeving verrijken met bijvoorbeeld goed toegankelijke informatiebronnen, internet en andere (digitale) hulpmiddelen.

    Lees meer