Docenten in het volwassenenonderwijs merken dat het voor (laaggeletterde) volwassenen soms lastig is om tijdens online lessen betrokken te blijven. Om de motivatie tijdens het lesgeven aan volwassenen – en vooral aan tweede taalleerders – te stimuleren, zijn twee uitgangspunten van belang: leren van en over anderen, en praktische toepassing in het dagelijks leven.
Leren van en over anderen bevordert motivatie en actieve betrokkenheid
Wanneer volwassen tweede taalleerders met elkaar en over elkaar leren, bevordert dat hun motivatie en actieve betrokkenheid tijdens de les; ook tijdens online lessen. Ze raken geïnteresseerd in hun mededeelnemers en hun culturen, wat zorgt voor een toename van gespreksmomenten. Docenten doen er goed aan om samen met de deelnemer te bekijken welke mogelijkheden er zijn om ook buiten de les Nederlands te spreken en een autonome leerder te worden. Zij kunnen de deelnemer eveneens stimuleren zelf initiatief te nemen om gesprekken aan te gaan.
Vooral openheid ten opzichte van andere NT2-deelnemers bevordert de leerresultaten. Het is dus van belang dat de docent tijdens de les momenten creëert waarbij deelnemers meer over elkaar te weten komen en van en over elkaar leren.
Praktische toepassing bevordert motivatie en actieve betrokkenheid
Als de taal die deelnemers leren gerelateerd is aan hun dagelijks leven, persoonlijke groei en relaties met anderen, volbrengen ze taken eerder. Hiermee kunnen deelnemers direct inzicht krijgen in hoe ze de taal in de dagelijkse praktijk kunnen toepassen. De leeromgeving moet dus ruimte bieden voor de levenservaringen van deelnemers. Verder is aandacht voor het dagelijks leven van de deelnemers buiten de les belangrijk. Docenten dienen zich bewust te zijn van wat de deelnemer nodig heeft om persoonlijke doelen te bereiken. Het geven van taalopdrachten die deelnemers in de praktijk kunnen toepassen, werkt motiverend.
Ook het managen van verwachtingen van (beginnende) deelnemers is van belang voor hun motivatie. Docenten dienen dus goed te kijken naar wat wel en niet mogelijk is voor de deelnemer om het geleerde buiten de les in de praktijk toe te passen.
De kracht van inhoud van buiten de les en reflectie
Een beproefde werkwijze die docenten hiervoor kunnen gebruiken is de flipped classroom. Tijdens de flipped classroom verzamelen de docent en de deelnemers inhoud van buiten en gaan daarmee onder meer in groepsverband tijdens de les mee aan de slag. Met deze lesvorm neemt niet alleen de motivatie toe, maar ook kennis, kritisch denkvermogen en zelfwerkzaamheid.
Gezamenlijke reflectie is hierbij essentieel. Doordat deelnemers tijdens het leertraject in de praktijk aan de slag gaan en de kans krijgen om daarop te reflecteren, kunnen ze wat ze geleerd hebben verwerken en reproduceren.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Maurice de Greef (kennismakelaar Kennisrotonde).
