Internationale Schakelklassen (ISK) zijn bestemd voor nieuwkomers van 12 tot 18 jaar die korter dan één jaar in Nederland zijn. Doel is hen de Nederlandse taal te leren, zodat ze binnen twee jaar kunnen uitstromen naar het reguliere onderwijs.
Diversiteit binnen ISK is groot
De diversiteit van de groep ISK-leerlingen is groot. Leeftijd, kennisniveau en onderwijsachtergrond lopen uiteen en er zijn verschillen in thuissituatie. Ook spelen vaak complicerende factoren een rol, zoals traumatische ervaringen, sociaal-emotionele problemen, en culturele, sociale en religieuze verschillen. De onderwijsbehoefte en begeleiding om in te spelen op deze diversiteit wijken daardoor af van het reguliere onderwijs. Daarmee vereist lesgeven aan en begeleiden van deze doelgroep mogelijk andere competenties.
Competenties van NT2-professionals
Over welke specifieke competenties ISK-mentoren moeten beschikken, is echter niet bekend. Wel is er onderzoek gedaan naar benodigde competenties van NT2-docenten en pedagogisch medewerkers.
Specialistische kennis van tweedetaalverwerving
Docenten en pedagogisch medewerkers die werkzaam zijn in het eerste-opvangonderwijs moeten specialistische kennis hebben van tweedetaalverwerving. In het reguliere onderwijs en in reguliere voorschoolse voorzieningen moet dergelijke specialistische kennis in ieder geval in elk team aanwezig zijn.
Internationale competentie
De NT2-professional moet bereid zijn om zich in mensen en karakteristieken uit andere landen en culturen te verdiepen, en ermee om te gaan. Naast kennis helpt het om in een of meer vreemde talen te kunnen luisteren, lezen, spreken en schrijven. Contact met leerlingen omvat ook het aanpassen van de eigen communicatiestijl aan de achtergrond van deze leerlingen.
Het vermogen om verschillende culturele perspectieven te begrijpen, behoort eveneens tot de vaardigheden waarover de NT2-professional moet beschikken. Dan gaat het vooral om nadenken over de eigen identiteit in relatie tot de identiteit van de leerlingen – met oog voor dieper liggende verwachtingen, gewoontes, omgangsvormen en overtuigingen. Zo kan er een vertrouwensrelatie tussen leerling en docent ontstaan, en kunnen conflicten worden voorkomen of opgelost die mogelijk uit de diversiteit van de klas voortkomen.
Mogelijke trauma’s signaleren
In het beroepscompetentieprofiel voor NT2-docenten in voorschoolse voorzieningen staat dat ze in staat moeten zijn om mogelijke trauma’s bij hun leerlingen te signaleren. Voor het diagnosticeren van trauma’s en er mee omgaan in de onderwijscontext moeten ze specialisten inschakelen.
Mentor als spil in de communicatie
Vaak stromen ISK-leerlingen door naar een te laag onderwijsniveau vanwege hun achterstand in de Nederlandse taal. Om de aansluiting en doorstroming te verbeteren, blijkt contact tussen de ISK en het vervolgonderwijs een relevante factor te zijn. Hierin is een duidelijke rol weggelegd voor mentoren. Zij kunnen een schooladvies mee opstellen, contacten aangaan met scholen voor vervolgonderwijs en zorgen voor een warme overdracht.
Naast communicatie met externe partijen is contact met ouders van belang. Doel ervan is het verschil tussen de ISK en de thuissituatie te verkleinen, en de overgang van ISK naar het vervolgonderwijs te begeleiden.
Instrumenten en materialen zijn beperkt en/of verouderd
Ondanks investeringen in professionalisering van docenten en ontwikkeling van leerlijnen voor nieuwkomers, laat de kwaliteit van het onderwijs voor vluchtelingen en andere nieuwkomers te wensen over. Dit valt voor een deel te wijten aan een beperkt en verouderd aanbod van intake-instrumenten, methoden en toetsen. Daarnaast hebben ISK-docenten behoefte aan variatie van lesmaterialen, zeker voor verschillende leeftijden. Omdat de markt voor ontwikkeling van lesmethoden, leermiddelen en toetsmaterialen ogenschijnlijk te klein is voor commerciële uitgeverijen, lijkt hier een rol voor de overheid weggelegd.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Etienne van Nuland en Jo Scheeren (antwoordspecialisten) en Ruud van der Aa en José Mulder (kennismakelaars Kennisrotonde). Zij hebben daartoe Hariëtte Boerboom (LOWAN), Floris Burgers (educatieantropoloog) en Eddie Denessen (kansengelijkheid) geraadpleegd.
