Hoe kunnen studenten leren door simulaties te observeren?

Het beroepsonderwijs, vooral in de gezondheidszorg, gebruikt veelvuldig simulaties. Rollenspellen waarin studenten veilig vaardigheden kunnen oefenen zijn daarvan een voorbeeld. Ook kunnen ze nagebouwde machines gebruiken voor technische training. Actieve deelname aan simulaties is bewezen effectief om kennis en met name vaardigheden te ontwikkelen (O’Regan et al., 2016; O’Regan, S., Molloy, E., Watterson, L., & Nestel, D. (2016). Observer roles that optimise learning in healthcare simulation education: A systematic review. Advances in Simulation, 1(1), 4.
 Moraes et al., 2025) De Moraes, E. M. B., Dos Santos Carvalho, D. R., Sandars, J., Ozahata, T. M., Patel, R., Cecilio-Fernandes, D., & Santos, T. M. (2024). Unravelling the differences between observation and active participation in simulation-based education. Medical Teacher, 47(6), 991-996. https://doi.org/10.1080/0142159X.2024.2396381
. Vaak kijken andere studenten mee met de simulatie. In de literatuur heet dit leren door middel van observeren (vicarious learning). 

Goed ondersteunde, actieve observaties bieden optimaal leereffect 

Studenten die een simulatie observeren, kunnen hiervan net zo veel leren als studenten die de simulatie uitvoeren Ze moeten dan wel goede ondersteuning krijgen van een begeleider, zowel om te leren observeren als zodanig, als vakinhoudelijk. Dit blijkt onder meer uit een systematische review van meerdere experimenten met simulatie (O’Regan et al., 2016) O’Regan, S., Molloy, E., Watterson, L., & Nestel, D. (2016). Observer roles that optimise learning in healthcare simulation education: A systematic review. Advances in Simulation, 1(1), 4.
. Een van de sleutelfactoren is dat studenten actief observeren en daarvoor een beoordelingsinstrument gebruiken dat (idealiter) specifieke leerdoelen, gedragingen en activiteiten omvat. Als studenten daarmee leren te werken, helpt hen dat om zich te concentreren op belangrijke aspecten van de simulatie. In medische opleidingen bestaat een dergelijk instrument vaak uit een checklist van technische vaardigheden, procedurele kennis, teamwork, communicatie, patiëntveiligheid, besluitvorming, probleemoplossend vermogen, professionalisme en ethiek (Stegmann et al., 2012) Stegmann, K., Pilz, F., Siebeck, M., & Fischer, F. (2012). Vicarious learning during simulations: Is it more effective than hands‐on training? Medical Education, 46(10), 1001-1008. https://doi.org/10.1111/j.1365-2923.2012.04344.x
. 

Een duidelijke observatie-instructie bevordert dat studenten actief meedoen. Studenten horen waar ze op moeten letten en op welke punten ze klassikaal feedback moeten geven. Bij peerfeedback gaat het dan om zowel positieve feedback als verbeterpunten. Op deze manier draagt het beoordelingsinstrument bij aan een dieper begrip van de geëvalueerde aspecten en de perceptie van kwaliteit. En het stimuleert studenten om hun inzichten te delen (Stegmann et al., 2012) Stegmann, K., Pilz, F., Siebeck, M., & Fischer, F. (2012). Vicarious learning during simulations: Is it more effective than hands‐on training? Medical Education, 46(10), 1001-1008. https://doi.org/10.1111/j.1365-2923.2012.04344.x
. Er zijn aanwijzingen dat de kwaliteit van deze feedback verbetert als studenten moeten samenwerken om tot een gezamenlijke feedback te komen (Zottmann et al., 2018) Zottmann, J. M., Dieckmann, P., Taraszow, T., Rall, M., & Fischer, F. (2018). Just watching is not enough: Fostering simulation-based learning with collaboration scripts. GMS Journal for Medical Education; 35(3): Doc35. https://doi.org/10.3205/ZMA001181
.

Ook vakinhoudelijke feedback en begeleiding bevordert actieve observatie

Studenten leren ook actiever observeren als ze inhoudelijke feedback en begeleiding krijgen van hun begeleider, of van een specifieke inhoudsexpert zoals een vakinstructeur. Zo’n inhoudsexpert kan wijzen op goede en foute voorbeelden in de geobserveerde situatie en helpen om de goede aanpak te verduidelijken. Dit blijkt uit experimenteel onderzoek naar het aanleren van de vaardigheid om een wond te hechten door video’s te observeren (Domuracki et al., 2015; Domuracki, K., Wong, A., Olivieri, L., & Grierson, L. E. M. (2015). The impacts of observing flawed and flawless demonstrations on clinical skill learning. Medical Education, 49(2), 186-192. https://doi.org/10.1111/medu.12631
 Guérard-Poirier et al., 2023) Guérard-Poirier, N., Meloche-Dumas, L., Beniey, M., Torres, A., Kapralos, B., Dhane, M., Mercier, F., Younan, R., Dubrowski, A., & Patocskai, E. (2023). The exploration of remote simulation strategies for the acquisition of psychomotor skills in medicine: A pilot randomized controlled trial. Discover Education, 2(1), 19. https://doi.org/10.1007/s44217-023-00041-2
. 

In een eerste experiment werden studenten klinische gezondheidszorg verdeeld in drie groepen. Alle studenten kregen de opdracht om de voorbeelden van technieken voor het hechten van wonden in video's te beoordelen. De eerste groep studenten kreeg alleen foutloze video's te zien. De tweede groep kreeg een mix van foutloze en foutieve video's te zien, zonder verdere begeleiding. De derde groep kreeg dezelfde mix van video's te zien, maar ontving daarna feedback van een expert op hun beoordelingen. Alle groepen werden geëvalueerd met een kennistoets, waarbij ze vergelijkbare scores behaalden. Echter, toen de studenten vervolgens zelfstandig een wond moesten hechten, bleek dat de groep die feedback van een expert had gekregen significant beter presteerde dan de andere groepen (Domuracki et al., 2015) Domuracki, K., Wong, A., Olivieri, L., & Grierson, L. E. M. (2015). The impacts of observing flawed and flawless demonstrations on clinical skill learning. Medical Education, 49(2), 186-192. https://doi.org/10.1111/medu.12631
. In een vergelijkbaar tweede experiment konden de observerende studenten die samenwerkten met een expert beter een wond hechten dan de studenten die individueel en zonder expert observeerden (Guérard-Poirier et al., 2023) Guérard-Poirier, N., Meloche-Dumas, L., Beniey, M., Torres, A., Kapralos, B., Dhane, M., Mercier, F., Younan, R., Dubrowski, A., & Patocskai, E. (2023). The exploration of remote simulation strategies for the acquisition of psychomotor skills in medicine: A pilot randomized controlled trial. Discover Education, 2(1), 19. https://doi.org/10.1007/s44217-023-00041-2
.

De inhoudelijk expert hoeft niet altijd fysiek in de ruimte van de simulatie te zijn. In dat scenario krijgen de simulanten instructies via een intercom, terwijl de instructeur zich bij de observanten bevindt om hen te wijzen op bijzonderheden en tussendoor kennisvragen te stellen. Uit een experiment blijkt dat de nabijheid van de instructeur leidt tot actiever observeergedrag en grotere betrokkenheid bij de observatie (Nyström et al., 2016) Nyström, S., Dahlberg, J., Hult, H., & Abrandt Dahlgren, M. (2016). Observing of interprofessional collaboration in simulation: A socio-material approach. Journal of Interprofessional Care, 30(6), 710-716. https://doi.org/10.1080/13561820.2016.1203297
. 

Observeren is ook een effectieve werkvorm bij VR-simulatie 

Studenten kunnen steeds vaker vaardigheden in een online gesimuleerde omgeving oefenen. Uit een experiment blijkt dat ook in deze situatie observeren net zo effectief kan zijn voor de ontwikkeling van procedurele kennis als bij de simulatie aanwezig zijn (Dubovi, 2023) Dubovi, I. (2023). Learning with virtual reality simulations: Direct versus vicarious instructional experience. Interactive Learning Environments, 31(10), 6627-6639. https://doi.org/10.1080/10494820.2022.2042313
. 

Kennismakelaar: Carolien van Rens 

Referentie: Kennisrotonde. (2024). Hoe kunnen studenten leren door simulaties te observeren? (KR. 2009)