Er zijn verschillende theorieën waarom kauwgom kauwen de leerprestaties van leerlingen zou kunnen bevorderen. Zo kan er door het kauwen meer bloed naar het brein stromen, komt er meer insuline vrij en zorgt het kauwen voor meer ontspanning. Deze factoren zorgen ervoor dat er meer energie is voor cognitieve processen, zoals aandacht en geheugen. En die processen hangen weer samen met leerprestaties.
Effect kauwgom kauwen op leerprestaties niet eenduidig
Onderzoeken naar de bijdrage van kauwgom kauwen aan leerprestaties leveren echter geen eenduidig bewijs op. Sommige tonen een positief effect aan, zoals een studie onder leerlingen tussen de 13 en 16 jaar die kauwgom kauwden tijdens wiskundelessen, huiswerk en proefwerken maken. De kauwgom kauwende leerlingen verbeterden hun cijfers meer dan een groep die het zonder kauwgom moest doen. Andere studies laten geen effect zien, zoals in een onderzoek naar woordbegrip onder leerlingen tussen de 10 en 11 jaar. Ook bij Nederlandse middelbare scholieren die kauwgom kauwden tijdens proefwerken, bleken de leerresultaten niet te verschillen van leerlingen die geen kauwgom gebruikten.
Moment van gebruik of leeftijd verklaart verschillende uitkomsten niet
De verschillende uitkomsten lijken niet verklaard te kunnen worden door de momenten waarop leerlingen of studenten op kauwgom mochten kauwen, bijvoorbeeld (alleen) tijdens het leren of tijdens het maken van een proefwerk. Ook de leeftijd van de deelnemers aan de onderzoeken lijkt geen verklaring te bieden voor de verschillende uitkomsten.
Wisselend effect op cognitieve processen
Er is dus geen eenduidig bewijs dat kauwgom kauwen direct van invloed is op leerprestaties. Mogelijk zijn er wel indirecte effecten via de verschillende cognitieve processen die samenhangen met leerprestaties, zoals ‘aandacht en alertheid’, ‘geheugen’ en ‘executieve functies’. Hoewel er het meeste bewijs is dat kauwgom kauwen van invloed is op de cognitieve functie aandacht, is ook hier het bewijs niet eenduidig en zelfs tegenstrijdig. Uit een overzichtsstudie blijkt bijvoorbeeld dat kauwgom kauwen meer langdurige aandacht oplevert, maar dat er ook veel studies zijn die geen verschil vinden tussen proefpersonen of die juist minder aandacht aantonen.
Onbekend waarom resultaten wisselend zijn
Een reden voor de wisselende resultaten kan zijn dat er andere factoren meespelen, bijvoorbeeld de tijdsduur van een taak. Zowel kinderen als volwassenen blijken aan het begin van een taak minder aandacht te hebben als zij op kauwgom kauwen, maar aan het einde hebben zij juist meer aandacht vergeleken met niet-kauwers. Bij de cognitieve processen werkgeheugen en verwerkingssnelheid is dit omgekeerd: daar heeft het kauwgom kauwen een positief effect aan het begin van de taak.
Naast de tijdsduur kan ook de complexiteit van een taak invloed hebben. Kauwgom kauwen tijdens complexe taken, zoals examens, zorgde voor slechtere resultaten. Maar bij kauwgom kauwen tijdens eenvoudige taken, zoals oefenen en kleuren, verbeterde juist de resultaten. Kanttekening hierbij is dat deze studie is gebaseerd op zelfrapportagevragenlijsten en niet op experimenten, waardoor de uitkomsten met voorzichtigheid geïnterpreteerd moeten worden.
Tot slot is de conclusie in een overzichtsstudie dat het tot nu toe nog niet bekend is waardoor de wisselende uitkomsten van kauwgom kauwen op cognitieve processen (of leerprestaties) worden veroorzaakt. Onderzoekers hebben daar nog geen wetenschappelijk bewijs voor gevonden.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Maartje Kouwenberg (kennismakelaar Kennisrotonde).
