Bewegend leren houdt in dat leerlingen fysieke activiteiten en leertaken combineren, zoals springen op de plaats tijdens de reken- of spellingles. Een paar keer per week bewegend leren verbetert de prestaties van leerlingen op cognitieve leergebieden. Matig tot intensief bewegen blijkt meer effect te hebben op cognitief functioneren dan licht bewegen.
Bewegen heeft effect op rekenen en executieve functies
Op basis van internationaal onderzoek is niet aan te geven wat het effect is van bewegend leren op spelling. Er zijn wel positieve effecten aangetoond op andere gebieden, zoals rekenen en de executieve functies: cognitieve flexibiliteit, impulsen kunnen onderdrukken (inhibitie) en werkgeheugen. Wanneer gedurende langere tijd (twee jaar) leerlingen enkele malen per week bewegend leren, neemt de rekenvaardigheid meer toe.
Er is geen duidelijkheid over ideale vormen van bewegen. Matig tot intensief bewegen draagt bij aan de concentratie, maar het lijkt niet uit te maken of dat gebeurt door bewegend leren of bij bewegen als tussendooractiviteit.
Fit en Vaardig heeft effect op rekenen en spelling
Fit en Vaardig – een Nederlands programma voor bewegend leren in de klas – heeft een positief effect op vaardigheden in rekenen en spelling. Het programma is bedoeld als toevoeging voor het automatiseren en herhalen van lesstof, niet ter vervanging van huidige methodes. Het bestaat uit drie lessen per week; tijdens elke les wordt 10-15 minuten besteed aan rekenen en 10-15 minuten aan taal. Het positieve effect is bij rekenen al merkbaar na één jaar, bij spelling na twee jaar. Verder hebben leerlingen meteen na een Fit en Vaardig-les meer aandacht voor hun taak dan na een gewone les.
De effecten van Fit en Vaardig kunnen worden veroorzaakt door het bewegen tijdens de les, maar zijn mogelijk mede te danken aan de extra tijd die leerlingen besteden aan herhalen en automatiseren. Wanneer leerlingen de basisbewerkingen hebben geautomatiseerd en gememoriseerd, blijft er een groter deel van het werkgeheugen beschikbaar voor het uitvoeren van niet-geautomatiseerde handelingen. Dit is bevorderlijk voor de prestaties.
Fit en Vaardig ook toepasbaar voor zwakke spellers
Het is aannemelijk dat programma's als Fit en Vaardig ook nuttig zijn voor leerlingen die moeite hebben met het volgen van de lesstof. Deze leerlingen werken namelijk direct na de bewegingsactiviteit geconcentreerder aan de volgende taak. Bovendien hebben deze leerlingen doorgaans behoefte aan extra tijd om de stof te verwerven en te verwerken. Dit betekent meer instructie, meer leertijd en meer oefentijd. Herhalen en automatiseren van lesstof is een van de kernonderdelen van Fit en Vaardig.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Tessa Schuurman (antwoordspecialist) en Anne Luc van der Vegt (kennismakelaar Kennisrotonde).