Draagt teamgecentreerd werken bij aan de leerresultaten van leerlingen?
Als leraren in teams veel zeggenschap krijgen over hun werk en professionele ontwikkeling, heeft dat voordelen voor hun werkplezier en de ontwikkeling van hun onderwijs. Of ook leerlingen er baat bij hebben, is onduidelijk. In het voortgezet onderwijs is geen effectonderzoek dat kijkt naar de leerresultaten van leerlingen. De schaarse effectstudies in het primair onderwijs geven geen eenduidig beeld.
De manier waarop een school is georganiseerd, beïnvloedt het werk van leraren. In een hiërarchische organisatie hebben leraren bijvoorbeeld minder zeggenschap over hun werk en hun professionele ontwikkeling dan in een plattere, teamgecentreerde organisatie. Bij teamgecentreerd werken maken leraren(teams) vooral zelf keuzes binnen de school. Dat heeft voordelen voor hun werkplezier en de ontwikkeling van hun onderwijs
Van Dartel, N., & Koppens, J. (2019). Teameffectiviteit in het onderwijs: Analyse van mogelijke succesvoorspellende factoren op basis van onderzoeksdata. Tijdschrift voor HRM, 22(2), 51-74.
Van der Hilst, B. (2019). Teamgericht organiseren in het onderwijs. Sturen op kwaliteit, wendbaarheid en werkplezier [Proefschrift]. Open Universiteit. . Het lijkt aannemelijk dat een teamgecentreerde aanpak ook bijdraagt aan de onderwijskwaliteit en terug te zien is in de leerresultaten van leerlingen. Is daar empirisch bewijs voor?
Varianten van teamgecentreerd werken: TAO, unitonderwijs en teamteaching
Een vorm van teamgecentreerd werken is de teamgecentreerde arbeidsorganisatie (TAO)
Van der Hilst, B. (2019). Teamgericht organiseren in het onderwijs. Sturen op kwaliteit, wendbaarheid en werkplezier [Proefschrift]. Open Universiteit. . In deze integrale aanpak ligt de zeggenschap over de school, het onderwijs en het leren van leerlingen nadrukkelijk bij teams. Als collectief maken zij bijvoorbeeld lesroosters, bepalen ze hoe ze onderling samenwerken en professionaliseren, en nemen ze besluiten over nieuwe lesaanpakken. Procesbegeleiders, expertteams en ook de andere organisatieonderdelen ondersteunen hen daarbij, zoals facilitair beheer, financiën en personeelsbeleid. Het lijkt aannemelijk dat niet alleen leraren, maar ook leerlingen baat hebben bij zo’n aanpak
Van der Hilst, B. (2019). Teamgericht organiseren in het onderwijs. Sturen op kwaliteit, wendbaarheid en werkplezier [Proefschrift]. Open Universiteit. . Empirisch onderzoek naar de leerresultaten van leerlingen ontbreekt echter.
Unitonderwijs is een ander voorbeeld van teamgecentreerd werken. Daarbij is een team van leraren en andere professionals samen verantwoordelijk voor het onderwijs aan zeventig à negentig leerlingen. In het vo is geen onderzoek gedaan naar de effecten van unitonderwijs op leerresultaten. In het po blijkt uit meerjarig onderzoek dat leraren er positief over zijn. Ze ervaren meer ruimte om leerlingen maatwerk te bieden en leerstof beter uit te leggen. En ze vinden dat kinderen zich breder kunnen ontwikkelen.
In eerste instantie lijkt unitonderwijs ook de leerresultaten bij taal en rekenen te verbeteren afgaand op metingen tijdens een vierjarig experiment. Maar dat schijnbaar positieve effect draait in een nameting twee jaar later om in een negatief effect. Niet de organisatievorm, maar de deelname aan het experiment lijkt de eerste positieve resultaten te verklaren. Dan gaat het om het extra geld, de extra begeleiding en kennisuitwisseling
Heyma, A., Bisschop, P., Van den Berg, E., Wartenbergh-Cras, F., Kurver, B., Muskens, M., & Spanjers, I. (2015). Effectmeting InnovatieImpuls Onderwijs. SEO.
Heyma, A., Bisschop, P., Van den Berg, E., Wartenbergh-Cras, F., Kurver, B., & Muskens, M. (2016). Effectmeting InnovatieImpuls Onderwijs: Epiloog. SEO.
Kennisrotonde. (2023). Zijn er verschillen in leeropbrengsten en de ontwikkeling van leerlingen in unitonderwijs ten opzichte van klassikaal onderwijs? (1e update) (KR. 241). en in
Van den Berg, D., & Van Miltenburg, N. (2023). Anders organiseren: drie benaderingen. Een literatuurverkenning naar het anders organiseren van het primair onderwijs. Arbeidsmarktplatform primair onderwijs. .
Naast TOA’s en unitonderwijs kunnen ook sommige vormen van teamteaching onder teamgecentreerd werken vallen. Bij teamteaching werken leraren structureel samen aan hun interactie met leerlingen en aanpakken rondom leren (primair proces). Minder gaat het over andere werkzaamheden in de school (secundair proces). Er bestaan verschillende vormen van teamteaching
Decuyper, A., Tack, H., Vanblaere, B., Simons, M., & Vanderlinde, R. (2023). Collaboration and Shared Responsibility in Team Teaching: A large-scale survey study. Education Sciences, 13(9) 896,
Decuyper, A., Vanblaere, B., Simons, M., & Vanderlinde, R. (2025). Effectief lesgeven in teamteaching: lerarenprofielen en implicaties voor de praktijk, Tijdschrift OnderwijsPraktijk Studies, 3.
Meirsschaut, M., & Ruys, I. (2018*). Teamteaching: Beweegredenen, randvoorwaarden en implicaties voor leerlingen, leraren en hun school. Onderzoeksrapport meervoudige gevalsstudie naar teamteaching in het Vlaamse basisonderwijs.* Steunpunt Onderwijsonderzoek. . Vooral als leraren in (grotere) groepen samenwerken, kan sprake zijn van teamgecentreerd werken. Meestal gaat teamteaching echter over duo’s die samenwerken, bijvoorbeeld een startende en een ervaren docent, of een docent uit het reguliere onderwijs en een collega uit het speciaal onderwijs. Dan is er niet per se sprake van teamgecentreerd werken.
Kennismakelaars: Niek van den Berg en Evelien Ketelaar Geraadpleegde experts:Karin Derksen
Referentie: Kennisrotonde. (2025). Draagt teamgecentreerd werken in het voortgezet onderwijs bij aan de leerresultaten van leerlingen? (KR. 2849)
Geraadpleegde bronnen
Van Dartel, N., & Koppens, J. (2019). Teameffectiviteit in het onderwijs: Analyse van mogelijke succesvoorspellende factoren op basis van onderzoeksdata. Tijdschrift voor HRM, 22(2), 51-74.
Van der Hilst, B. (2019). Teamgericht organiseren in het onderwijs. Sturen op kwaliteit, wendbaarheid en werkplezier [Proefschrift]. Open Universiteit.
Van der Hilst, B. (2019). Teamgericht organiseren in het onderwijs. Sturen op kwaliteit, wendbaarheid en werkplezier [Proefschrift]. Open Universiteit.
Van der Hilst, B. (2019). Teamgericht organiseren in het onderwijs. Sturen op kwaliteit, wendbaarheid en werkplezier [Proefschrift]. Open Universiteit.
Heyma, A., Bisschop, P., Van den Berg, E., Wartenbergh-Cras, F., Kurver, B., Muskens, M., & Spanjers, I. (2015). Effectmeting InnovatieImpuls Onderwijs. SEO.
Heyma, A., Bisschop, P., Van den Berg, E., Wartenbergh-Cras, F., Kurver, B., & Muskens, M. (2016). Effectmeting InnovatieImpuls Onderwijs: Epiloog. SEO.
Kennisrotonde. (2023). Zijn er verschillen in leeropbrengsten en de ontwikkeling van leerlingen in unitonderwijs ten opzichte van klassikaal onderwijs? (1e update) (KR. 241).
Van den Berg, D., & Van Miltenburg, N. (2023). Anders organiseren: drie benaderingen. Een literatuurverkenning naar het anders organiseren van het primair onderwijs. Arbeidsmarktplatform primair onderwijs.
Decuyper, A., Tack, H., Vanblaere, B., Simons, M., & Vanderlinde, R. (2023). Collaboration and Shared Responsibility in Team Teaching: A large-scale survey study. Education Sciences, 13(9) 896,
Decuyper, A., Vanblaere, B., Simons, M., & Vanderlinde, R. (2025). Effectief lesgeven in teamteaching: lerarenprofielen en implicaties voor de praktijk, Tijdschrift OnderwijsPraktijk Studies, 3.
Meirsschaut, M., & Ruys, I. (2018*). Teamteaching: Beweegredenen, randvoorwaarden en implicaties voor leerlingen, leraren en hun school. Onderzoeksrapport meervoudige gevalsstudie naar teamteaching in het Vlaamse basisonderwijs.* Steunpunt Onderwijsonderzoek.
De Weerdt, D., Simons, M., Struyf, E., & Tack, H. (2024). Studying the Effectiveness of Team Teaching: A Systematic Review on the Conceptual and Methodological Credibility of Experimental Studies. Review of Educational Research, 95(5), 1053-1098.
Van Dartel, N., & Koppens, J. (2019). Teameffectiviteit in het onderwijs: Analyse van mogelijke succesvoorspellende factoren op basis van onderzoeksdata. Tijdschrift voor HRM, 22(2), 51-74.
Vembye, M. H., Weiss, F., & Hamilton Bhat, B. (2023). The Effects of Co-Teaching and Related Collaborative Models of Instruction on Student Achievement: A Systematic Review and Meta-Analysis.Review of Educational Research, 94(3), 376-422.
De Weerdt, D. (2025). The effectiveness of team teaching. Experimental research into the effects of team teaching on student outcomes. [dissertation]. University of Antwerp.
De Weerdt, D. (2025). The effectiveness of team teaching. Experimental research into the effects of team teaching on student outcomes. [dissertation]. University of Antwerp.
Heyma, A., Bisschop, P., Van den Berg, E., Wartenbergh-Cras, F., Kurver, B., Muskens, M., & Spanjers, I. (2015). Effectmeting InnovatieImpuls Onderwijs. SEO.
Heyma, A., Bisschop, P., Van den Berg, E., Wartenbergh-Cras, F., Kurver, B., & Muskens, M. (2016). Effectmeting InnovatieImpuls Onderwijs: Epiloog. SEO.
Kennisrotonde. (2023). Zijn er verschillen in leeropbrengsten en de ontwikkeling van leerlingen in unitonderwijs ten opzichte van klassikaal onderwijs? (1e update) (KR. 241).
Meirsschaut, M., & Ruys, I. (2018). Teamteaching: Beweegredenen, randvoorwaarden en implicaties voor leerlingen, leraren en hun school. Onderzoeksrapport meervoudige gevalsstudie naar teamteaching in het Vlaamse basisonderwijs. Steunpunt Onderwijsonderzoek.
Van den Berg, D., & Van Miltenburg, N. (2023). Anders organiseren: drie benaderingen. Een literatuurverkenning naar het anders organiseren van het primair onderwijs. Arbeidsmarktplatform primair onderwijs.
Van der Hilst, B. (2019). Teamgericht organiseren in het onderwijs. Sturen op kwaliteit, wendbaarheid en werkplezier [Proefschrift]. Open Universiteit.
Bij unitonderwijs worden de reguliere klassen vervangen door units van zeventig á negentig kinderen. Leerkrachten werken in deze units in een gedifferentieerd team samen met mensen van binnen en buiten de school. Uit evaluatieonderzoek blijkt dat unitonderwijs niet leidt tot betere Cito-scores voor taal en rekenen. De ervaringen van leraren met deze vorm van organiseren zijn evenwel positief. Er is volgens hen meer ruimte voor maatwerk en een betere uitleg. Leerlingen leren meer van elkaar, ervaren meer autonomie en zijn meer eigenaar van hun eigen leerproces. Bovendien leren leerlingen samenwerken, ict gebruiken en presenteren. En ze ontwikkelen metacognitieve vaardigheden, zoals leren leren.