Leren na de initiële schoolloopbaan is nodig om deel te kunnen blijven nemen aan de samenleving. Iedereen moet over voldoende kennis en vaardigheden beschikken om te kunnen werken en functioneren. Daarnaast lijkt leven lang leren een positieve invloed te hebben op burgerschap, gezondheid en welzijn.
Formeel leren is het intentioneel en systematisch verwerven van kennis, vaardigheden en attituden. Dat leren mondt uit in het halen van een erkend diploma of deelcertificaat. Bij non-formeel leren gaat het om intentioneel leren tijdens een cursus, training of bedrijfsspecifieke opleiding. Als leren min of meer spontaan plaatsvindt, spreken we van informeel leren. Voorbeelden zijn een gesprek voeren met collega’s, vergaderen of de krant lezen.
Activiteit-, doel- en leergericht leren
Er zijn grofweg drie motivaties om te leren. Volwassenen die geïnteresseerd zijn in de sociale aspecten van leren, doen aan activiteitgericht leren. Bij doelgericht leren gaat het hen om het halen van een specifieke winst. Nemen volwassene deel aan een activiteit uit interesse, dan zijn ze leergericht bezig.
Voor deelname aan formeel, non-formeel of informeel leren na de initiële schoolloopbaan voeren volwassenen verschillende redenen aan. Het kan te maken hebben met bereidheid of voorkeur. Maar ook met een verplichting door de werkgever, door de beroepsgroep of door de wet. De belangrijkste redenen die volwassenen noemen om geen scholing te volgen zijn ‘niet nodig’ en ‘geen tijd’.
De rol van onderwijs- en trainingsinstellingen bij een leven lang leren
Leven lang leren heeft niet alleen te maken met de voorkeur en bereidheid van het individu. Ook het aanbod van activiteiten door verschillende instellingen is van belang. Wanneer de persoonlijke drijfveren en het onderwijs- en trainingsaanbod op elkaar aansluiten, willen volwassenen verder werken aan hun ontwikkeling. Onderwijs- en trainingsinstellingen lijken zich dat de laatste jaren te realiseren. Er vindt een ontwikkeling plaats van een meer traditionele modus naar een leven lang modus. De vaste tijden, vaste structuur, vaststaand curriculum maken meer en meer plaats voor een flexibele toegang, flexibele studie-uren en mogelijkheid tot online leren. Hoever deze verandering is gevorderd en of deze daadwerkelijk bijdraagt aan een hogere deelname aan een leven lang leren is onduidelijk.
Veel opleidingen stimuleren het leven lang leren door het vormgeven van een alumninetwerk. Er zijn geen studies gevonden die dit onderbouwen. Er is wel onderzoek gedaan naar hoe onderwijsinstellingen contact met hun alumni kunnen onderhouden. Een belangrijke reden voor alumni om loyaal te blijven aan hun opleiding is dat ze waarde hechten aan de relatie. Het gevoel van verbondenheid bestendigen ze dan door lid te worden van een alumnivereniging. Anderen blijven betrokken door lidmaatschap van een onderzoeksgroep, of door te fungeren als mentor of gastdocent. Weer anderen zetten zich in als ambassadeur van de opleiding bij de werving van nieuwe studenten.
Meer weten?
Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Lisette Uiterwijk (kennismakelaar Kennisrotonde).
