Dit antwoord is geschreven voor 2020. Benieuwd naar de nieuwste inzichten? Stel de vraag opnieuw via Stel je vraag.
Talen waarbij de koppeling van letters aan klanken eenduidiger of ‘transparanter’ is, zijn makkelijker te leren dan talen met meer inconsistenties. Spaans is een taal waarbij de koppeling van letters aan klanken eenduidig en de woordstructuur makkelijk is (veel lettergrepen met enkel medeklinker-klinker combinaties). Spaans zal dus over het algemeen makkelijker te leren zijn dan Frans. Frans kent veel inconsistente letter-klank combinaties en een complexe woordstructuur (veel medeklinker clusters). Het Frans lijkt wat taal betreft meer op het Engels, al kent het Engels een hogere complexiteit. Voor leerlingen met dyslexie zullen met name Engels en Frans lastig zijn. Sommige leerlingen hebben echter speciale strategieën ontwikkeld, waardoor het leren van de taal soms onverwacht makkelijk gaat.
Dyslexie en lezen
Mensen met dyslexie ervaren een probleem in de fonologische taalverwerking. Zij hebben ook problemen met orthografische of spellingvaardigheden, dat wil zeggen om een mentale representatie van een geschreven woord, lettercombinatie en woordpatronen te maken. Wel zijn er sterke individuele verschillen in spellingvaardigheden, zo blijkt uit een onderzoek onder volwassenen. Sommige individuen met dyslexie zullen succesvoller lezen dan anderen, waarbij al opgedane taalervaringen een mogelijke verklaring zijn. Dit betekent dat het sterk varieert hoe goed leerlingen met dyslexie presteren op moderne vreemde talen. Sommigen doen het heel goed en functioneren zelfs in tweetalig onderwijs, terwijl anderen veel meer moeite met de moderne vreemde talen hebben.
Frans en Duits
In een onderzoek naar leesvaardigheid lazen begaafde leerlingen met dyslexie beter in het Engels dan gemiddelde leerlingen met dyslexie. Dat kan te maken hebben met de compensatievaardigheden waarover zij beschikken. In het Frans en Duits presteerden alle leerlingen met dyslexie gelijk. Dit verschil tussen Engels en Frans/Duits komt mogelijk door verschillen in transparantie van de talen: Duits is het meest transparant en Engels het minst. Ook de blootstelling aan de taal kan een rol spelen. Leerlingen leren later Duits en Frans in het onderwijs en in het dagelijkse leven krijgen ze met deze talen minder te maken dan met Engels. Zodoende kunnen leerlingen in het Frans en Duits minder compensatiestrategieën ontwikkelen.
Leesvaardigheid in het Nederlands blijkt het meest voorspellend te zijn voor het verwerven van beginnende leesvaardigheid in het Spaans (leerjaar 1 in het voortgezet onderwijs). Voor het leren van Frans zijn de onderliggende vaardigheden fonologisch bewustzijn en verbaal redeneervermogen (woordenschat bijvoorbeeld) belangrijk. Leerlingen met dyslexie hebben over het algemeen zowel moeite met lezen in het Nederlands als met fonologisch bewustzijn. Ze hebben naar verwachting dus moeite met zowel het Spaans als het Frans, al lijkt dat om een andere reden te zijn. Deze resultaten betroffen overigens maar één studie en deze ging alleen over het lezen van woorden. Ze moeten dus wel met de nodige voorzichtigheid geïnterpreteerd worden.
Meer weten?
Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan José van der Hoeven (Kennismakelaar). Zij heeft hiertoe de volgende experts geconsulteerd: dr. Elise de Bree (UvA) en dr. Madelon van den Boer (UvA).
