Wat is het effect van een functionele versus een grammaticale onderwijsbenadering op de taalbeheersing van volwassen NT2-deelnemers?

Docenten kunnen een traject waarin volwassenen Nederlands als tweede taal (NT2) leren, vanuit een functionele of een grammaticale onderwijsbenadering vormgeven.

Effecten van een functionele onderwijsbenadering

Bij een functionele onderwijsbenadering staat de context van de leef-, werk- en leeromgeving van de deelnemer centraal. Opdrachten, taken en toetsen zijn gericht op het toepassen van de taal in de desbetreffende context. Zo bereiken tweede taalleerders goede leerresultaten. Daarbij is lang oefenen in veel verschillende en uitdagende situaties van belang. Dit moet wel aansluiten bij wat deelnemers met de taal willen doen.

Ook voldoende input vanuit de doeltaal, actief bezig zijn met de taal, en persoonlijke feedback en ondersteuning zijn belangrijk. Deelnemers die leskrijgen met een participatieve methode – waarbij behoeften van de deelnemer en contexten centraal staan – behalen betere leerresultaten dan deelnemers die met andere methoden werken. De ‘participatieve’ deelnemers worden onafhankelijker, zijn actiever en krijgen een betere motivatie.

Vluchtelingen die vaker een proactieve leerstrategie hanteren, gericht op het actief gebruiken en plannen van de tweede taal in hun dagelijks leven, zijn bekwamer in het spreken, schrijven en begrijpen van de tweede taal. Voor zowel NT1 als NT2 zou meer tijd besteed moeten worden aan communicatieve taal – vooral het spreken – naast het geven van expliciete instructie over grammatica.

Effecten van een grammaticale onderwijsbenadering

Een grammaticale benadering is vooral gericht op het aanleren van de grammaticaregels. Hierdoor kunnen de deelnemers inzicht krijgen in de structuur van woorden en zinnen. Verschillende methoden hebben een positieve impact, waaronder de key word-methode en de peg word-methode.

Onder jonge hoogopgeleide tweede taalleerders draagt de key word-methode bij aan het leren van de woordenschat. Hierbij associëren deelnemers via fonologische ‘sleutelwoorden’ het nieuw te leren woord met een woord uit de eigen taal, een woord dat wat betreft spelling of klank vergelijkbaar is. Ander onderzoek laat juist zien dat de peg word-methode een positief effect heeft op woordenschat en woordproductie. Bij deze methode leren deelnemers woorden aan de hand van een ‘cijferlijst met klanken’, bijvoorbeeld één is steen, twee is zee, drie is knie.

Jonge hoogopgeleide tweede taalleerders hebben ook baat bij categorische woordenlijsten tijdens face-to-face leren in een klas. Met woorden die in bepaalde categorieën zijn ingedeeld, vergroten ze hun woordenschat. De inzet van de methode van uitgebreid lezen (het maken van ‘leeskilometers’) kan de lees- en schrijfvaardigheid van zowel jongeren als volwassenen verbeteren.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Maurice de Greef (kennismakelaar Kennisrotonde).