Onderwijsinstellingen ontvangen jaarlijks ruim € 40 miljard van de rijksoverheid om het onderwijs voor hun leerlingen en studenten te kunnen verzorgen. Die uitgaven fluctueren enigszins per jaar, maar over een wat langere periode is voor alle onderwijssectoren een stijgende trend (gecorrigeerd voor inflatie) van de uitgaven per leerling of student te zien.
Hogere onderwijsuitgaven leiden tot meer opbrengsten
Onderzoek naar de relatie tussen onderwijsuitgaven en opbrengsten leverde in de vorige eeuw vooral wisselende resultaten op. Mede door verbeterde onderzoekdesigns zijn die uitkomsten deze eeuw eenduidiger. Uit die recente onderzoeken blijkt dat extra financiële middelen voor scholen over het geheel genomen leiden tot verbeteringen in diverse onderwijsopbrengsten.
Vooral in de Verenigde Staten zijn robuuste resultaten op te tekenen. Een investering van duizend dollar per basisschoolleerling in groep 6 leidt tot duidelijke verbetering in testscores voor lezen, rekenen en wetenschap. Ook op de lange termijn blijkt een extra budget van duizend dollar per leerling in het basisonderwijs vruchten af te werpen. Deze investering zorgt voor zeven procent meer doorstroom na voltooiing van het voortgezet onderwijs en elf procent meer succesvol doorlopen van hoger onderwijs. De extra financiële middelen zijn grotendeels benut voor kleinere klassen en een kleinere leerling/leerkracht-ratio.
Langere schooltijd is economisch gunstig
Weer een andere studie laat effecten op de lengte van schoolloopbanen zien. Een verhoging van tien procent van de onderwijsuitgaven per basisschoolleerling leidt ertoe dat leerlingen gemiddeld een kwart jaar langer onderwijs genieten. En dat deze leerlingen later meer verdienen; gemiddeld 7,25 procent. De kans op armoede als volwassene vermindert met 3,5 procent. Hier vertalen extra uitgaven zich in reductie van de leerling/leerkracht-ratio, hogere salarissen voor leerkrachten en meer onderwijstijd.
Betere leerprestaties door aanvullend budget
Een Italiaans onderzoek in het voortgezet onderwijs toont eveneens aan dat financiële investeringen betere leerprestaties tot gevolg hebben. Toen bepaalde scholen aanvullend budget kregen, scoorden de leerlingen op die scholen beter op zowel wiskunde als Italiaans dan de leerlingen op de andere scholen. Het ging hierbij om scholen waar de leerlingen voorheen gelijke scores lieten zien op landelijke gestandaardiseerde testen voor beide vakken.
Bovenstaande resultaten betreffen het primair en voortgezet onderwijs. Naar effecten in het hoger onderwijs zijn te weinig studies gedaan om geldige uitspraken te doen of aanwijzingen op te tekenen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sjerp van der Ploeg (kennismakelaar Kennisrotonde).
