Wat is het effect van huiswerk op het leerrendement en de schoolprestaties van de leerling?

Dat huiswerk effect heeft op schoolprestaties, is overtuigend aangetoond in twee omvangrijke Amerikaanse metastudies. De conclusie is eenduidig. 1) Leerlingen die huiswerk maken, presteren beter. 2) Hoe meer tijd leerlingen besteden aan huiswerk, des te hoger zijn hun scores. Dit geldt zowel voor rapportcijfers als voor gestandaardiseerde toetsen. 

Verklaringen 

Huiswerk werkt dus, maar hoe komt dat? Huiswerk zorgt ervoor dat leerlingen de leerstof beter onthouden en begrijpen, doordat ze hun kennis en vaardigheden verfijnen en uitbreiden. 

Het effect van huiswerk wordt mede bepaald door de wijze waarop de leraar huiswerk inzet. Het is bijvoorbeeld belangrijk dat leraren van tevoren bedenken wat het doel is van het huiswerk dat zij opgeven. Er zijn twee verschillende doelstellingen van huiswerk: 

1. oefening - dit moet leerstof zijn waarmee de leerlingen al bekend zijn zodat ze echt zelfstandig kunnen oefenen

2. voorbereiding of verdieping - dit mag nieuwe leerstof zijn zodat leerlingen er alvast een keer over nadenken voor ze in de klas verder gaan met dit onderwerp en de docent meer uitlegt

Schooltype

Het positieve effect van huiswerk is niet voor alle leeftijden even groot. Bij leerlingen van basisschoolleeftijd is de meerwaarde minder duidelijk: sommige studies vinden geen effect, andere studies wijzen wel op een mogelijk effect. Daardoor is de gemiddelde effectgrootte in het primair onderwijs kleiner (+3 maanden leerwinst) dan in het voortgezet onderwijs (+5 maanden leerwinst). In het voortgezet onderwijs zijn de effecten in veel onderzoeken aangetoond. Daar maakt de leeftijd van leerlingen verschil: voor oudere leerlingen zijn hogere positieve verbanden gevonden dan voor jongere leerlingen. 

Hoe is dit verschil tussen basis- en voortgezet onderwijs te verklaren? Mogelijk hebben kinderen in het primair onderwijs nog onvoldoende studievaardigheden ontwikkeld en kunnen ze hun aandacht dus nog niet focussen op huiswerk. Toch kan huiswerk ook in het basisonderwijs zinvol zijn. Soms krijgen kinderen in het basisonderwijs extra huiswerk om ze bij te spijkeren. Dat kan verklaren dat in sommige studies meer huiswerk samengaat met lagere schoolprestaties, maar dat wil niet zeggen dat huiswerk maken ineffectief is.

Feedback op huiswerk

De feedback van de leraar heeft invloed op het effect van huiswerk. Huiswerk heeft meer effect als het wordt nabesproken. Het effect stijgt als er een cijfer aan gekoppeld wordt en huiswerk heeft het grootste effect als de leraar er commentaar op geeft. Feedback van de leraar werkt stimulerend en zorgt ervoor dat leerprestaties verbeteren. Uit ander onderzoek naar de effectiviteit van feedback weten we dat niet zozeer het corrigeren van fouten, maar vooral proces-georiënteerde feedback van nut is voor de leerling. Dergelijke feedback geeft antwoord op vragen als: Waar ga ik naartoe? Hoe doe ik het? Wat is de volgende stap? 

Meer weten?

Op Onderwijskennis.nl is op verschillende plekken informatie te vinden over de effecten van huiswerk.

• Toolkit Leren en Lesgeven 
• Themapagina over huiswerk

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Anne Luc van der Vegt (kennismakelaar) en Angela de Jong (Oberon).