Wat is beter voor de lichamelijke ontwikkeling van kinderen: twee keer per week een korte gymles (45 min) of één keer per week een lange (90 min)?

Veruit de meeste basisschoolleerlingen hebben twee keer per week gym (Derikx et al., 2026). Derikx, D. F. A. A., Popken, N., & Singh, A. S. (2026). Bewegingsonderwijs en beweging in het primair onderwijs 2024/2025: 3-meting. Mulier Instituut.
 In groep 3 tot en met 8 heeft bijna negen op de tien scholen twee lessen ingeroosterd. Ongeveer één op de tien scholen geeft slechts één gymles per week. Er zijn nauwelijks scholen die drie of meer lessen bewegingsonderwijs per week geven. 

Gemiddeld hebben leerlingen in de middenbouw en bovenbouw 92 minuten bewegingsonderwijs per week. De meeste scholen voldoen hiermee aan de wettelijke eis om minimaal 90 minuten per week bewegingsonderwijs te geven (Derikx et al., 2026). Derikx, D. F. A. A., Popken, N., & Singh, A. S. (2026). Bewegingsonderwijs en beweging in het primair onderwijs 2024/2025: 3-meting. Mulier Instituut.
 De lesuren bewegingsonderwijs mogen alleen in één blokuur van 90 minuten worden gegeven als spreiding van lesuren over de week niet mogelijk is (OCW, 2023). Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. (2023). Norm twee (les)uren bewegingsonderwijs vanaf schooljaar 2023-2024.

Vaker bewegen lijkt beter voor de lichamelijke ontwikkeling

Leerlingen bewegen actiever wanneer de gymlessen gespreid over de week worden aangeboden (Kobel et al., 2015). Kobel, S., Kettner, S., Erkelenz, N., Kesztyüs, D., & Steinacker, J. M. (2015). Effects of Physical Education on Objectively Determined Physical Activity in Primary School Children—Which Proportioning Is Best?. Journal of Teaching in Physical Education, 34(3), 537-547. http://dx.doi.org/10.1123/jtpe.2014-0141
 In korte gymlessen van 45 minuten vertonen ze meer fysieke activiteit dan leerlingen die 90 minuten gym hebben. Daarnaast krijgen leerlingen door gymlessen te spreiden vaker in de week een oefenprikkel, wat waarschijnlijk effectiever is dan één aaneengesloten oefensessie (Mombarg et al., 2022). Mombarg, R., Te Wierike, S., De Vries, S., Hartman, E., De Bruijn, A., Janssen, M., & Timmermans, A. (2022). Effectief bewegingsonderwijs op de basisschool: een didactisch kader ten behoeve van landelijk peilingonderzoek Een literatuurstudie naar de effecten van bewegingsonderwijs in het primair onderwijs. NKO.
 In het algemeen geldt dus dat leerlingen hun vaardigheden versterken door meer en gespreide oefening. 
Het effect van meer oefenmomenten blijkt uit Zweeds onderzoek waarin negen op de tien leerlingen de gestelde bewegingsdoelen haalden wanneer zij elke schooldag 45 minuten bewegingsonderwijs kregen, tegenover de helft als leerlingen twee keer per week 45 minuten bewegingsonderwijs kregen (Ericsson & Karlsson, 2014). Ericsson, I., & Karlsson, M. K. (2014). Motor skills and school performance in children with daily physical education in school -a 9-year intervention study. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 24(2), 273-278. https://doi.org/10.1111/J.1600-0838.2012.01458.X
 Een hogere frequentie bewegingsonderwijs is dus gunstig om bewegingsdoelen te halen. Of dit vooral komt door de totale hoeveelheid bewegen of door het spreiden van momenten, is op basis van dit onderzoek niet duidelijk. Een vergelijkbaar beeld zien we bij onderzoek naar krachttraining: één of twee keer per week een training van 50 tot 60 minuten levert geen vooruitgang op in motorische vaardigheden. Maar drie van zulke sessies per week wel (Faigenbaum et al., 2002; Faigenbaum, A. D., Milliken, L. A., Loud, R. L., Burak, B. T., Doherty, C. L., & Westcott, W. L. (2002). Comparison of 1 and 2 days per week of strength training in children. Research Quarterly for Exercise and Sport, 73(4), 416-424. https://doi.org/10.1080/02701367.2002.10609041
 Lillegård et al., 1997). Lillegård, W. A., Brown, E. W., Wilson, D. J., Henderson, R., & Lewis, E. (1997). Efficacy of strength training in prepubescent to early postpubescent males and females: effects of gender and maturity. Pediatric Rehabilitation, 1(3), 147-157. https://doi.org/10.3109/17518429709167353
 

Het is opvallend dat leerlingen tijdens een les van 90 minuten evenveel bewegen in de eerste en tweede helft van de les. Dit suggereert dat de lagere intensiteit van bewegen in bloklessen niet wordt veroorzaakt door minder uithoudingsvermogen of motivatie, maar doordat de beschikbare tijd minder efficiënt wordt benut voor intensievere beweging (Kobel et al., 2015). Kobel, S., Kettner, S., Erkelenz, N., Kesztyüs, D., & Steinacker, J. M. (2015). Effects of Physical Education on Objectively Determined Physical Activity in Primary School Children—Which Proportioning Is Best?. Journal of Teaching in Physical Education, 34(3), 537-547. http://dx.doi.org/10.1123/jtpe.2014-0141

Oefentijd efficiënt inrichten

Gemiddeld bewegen leerlingen 45 procent van de gymles matig tot intensief, al is de variatie in beweegtijd groot (Hollis et al., 2026).  Hollis, J. L., Williams, A. J., Sutherland, R., Campbell, E., Nathan, N., Wolfenden, L., Morgan, P. J., Lubans, D. R., & Wiggers, J. (2016). A systematic review and meta-analysis of moderate-to-vigorous physical activity levels in elementary school physical education lessons. Preventive Medicine, 86, 34–54. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2015.11.018
Leraren kunnen de beschikbare oefentijd vergroten door de les efficiënt te organiseren. Bijvoorbeeld door leerlingen in kleine groepjes te laten oefenen. Met name minder vaardige leerlingen hebben er baat bij om in kleine groepjes en op hun eigen niveau te oefenen (Mombarg et al., 2022). Mombarg, R., Te Wierike, S., De Vries, S., Hartman, E., De Bruijn, A., Janssen, M., & Timmermans, A. (2022). Effectief bewegingsonderwijs op de basisschool: een didactisch kader ten behoeve van landelijk peilingonderzoek Een literatuurstudie naar de effecten van bewegingsonderwijs in het primair onderwijs. NKO.
 

Gymlessen zijn ook effectiever wanneer leraren passende activiteiten en heldere instructies geven. Over het algemeen hebben ervaren leraren meer effect op de motorische ontwikkeling van kinderen.  Dit komt omdat zij beter passende opdrachten kiezen en sterkere vaardigheden hebben wat betreft klassenmanagement: in korte tijd geven ze duidelijke instructies over wat een kind waar moet doen (wie, wat, waar). Hierdoor blijft er meer tijd over om daadwerkelijk te oefenen (Mombarg et al., 2022). Mombarg, R., Te Wierike, S., De Vries, S., Hartman, E., De Bruijn, A., Janssen, M., & Timmermans, A. (2022). Effectief bewegingsonderwijs op de basisschool: een didactisch kader ten behoeve van landelijk peilingonderzoek Een literatuurstudie naar de effecten van bewegingsonderwijs in het primair onderwijs. NKO.

Niet-effectieve lestijd beperken

Tot slot spelen praktische overwegingen een rol bij de verdeling van de lestijd. Zo gaat er bijvoorbeeld lestijd verloren omdat kinderen zich moeten verplaatsen van school naar een sportaccommodatie en zich moeten omkleden. Driekwart van de leerlingen loopt binnen 0 tot 5 minuten naar de sportaccommodatie. Bij één op de tien leerlingen duurt dit 10 tot 20 minuten (Inspectie van het Onderwijs, 2026). Inspectie van het Onderwijs. (2026). Peil.Bewegingsonderwijs einde basisonderwijs 2023-2024.
 Vanzelfsprekend moet deze niet-effectieve lestijd zo veel mogelijk worden beperkt. 

Kennismakelaar: Anne Luc van der Vegt 

Antwoordspecialist: Jessica van der Linden

Geactualiseerd door: Surya Carrilho 

Referentie: Kennisrotonde. (2026). Wat is beter voor de lichamelijke ontwikkeling van kinderen: 2x per week een korte gymles (45 min) of 1x per week een lange gymles (90 min)?  (KR.049)