Welke impact heeft kortdurende buitenlandervaring op de ontwikkeling van mbo-studenten?

Het ministerie van OCW ziet graag dat tien procent van de mbo-studenten in 2023 ervaring opdoet in het buitenland. Tot 2019 deed een kleine acht procent buitenlandse studie-ervaring op. Het merendeel van deze groep volgt een stage, een klein gedeelte een studie. Meer dan tachtig procent van hen blijft in Europa.

Kortdurende internationale programma’s zijn in opmars

Wereldwijd is een trend zichtbaar dat studenten steeds kortere en intensievere activiteiten in het buitenland ondernemen; kortdurend houdt in maximaal acht weken. Een kortdurend internationaliseringsprogramma bestaat uit uiteenlopende activiteiten. Van een uitwisselingsprogramma of het volgen van lessen en colleges, tot stages, taalcursussen, veldonderzoek en vrijwilligerswerk. Programma’s variëren op tal van facetten: van doelstelling, groepsgrootte en toezicht door begeleiders, tot mate van culturele onderdompeling, type gastorganisatie, vereiste taalvaardigheid en academisch niveau. De grote verscheidenheid heeft als gevolg dat er weinig overeenstemming is over wat internationaliseringsactiviteiten inhouden.

Kortdurende internationale programma’s lijken impact te hebben

Er wordt steeds meer onderzoek gedaan naar de impact van kortdurende internationale programma’s. Daarbij ligt de focus op effecten op culturele ontwikkeling, persoonlijke ontwikkeling en arbeidsmarktkansen van studenten. Verschillende studies laten zien dat kortdurende buitenlandervaring een positief effect heeft op bijvoorbeeld culturele intelligentie, cross-culturele communicatievaardigheden, geloof in eigen kunnen, en baan- en carrièrekansen. Dit geldt vooral voor studenten in het hoger onderwijs. Het onderzoek dat tot nu toe gedaan is, kent echter ingrijpende tekortkomingen.

Tekortkomingen onderzoek

Buitenlandervaringen binnen het onderwijs kennen een hoge mate aan variatie tussen studenten, buitenlandprogramma’s en de context waarbinnen de programma’s aangeboden en gevolgd worden. Vooralsnog houden onderzoekers hier nauwelijks rekening mee. Daardoor is onduidelijk wanneer welke positieve effecten zich in welke mate bij welke studenten voordoen.

De uitkomsten en de generaliseerbaarheid van de resultaten van het tot nu toe uitgevoerde onderzoek zijn verre van robuust. Zo is het aantal studenten waarbij effecten worden gemeten veelal kleiner dan 50. Bovendien zijn respondenten vaak afkomstig van dezelfde instelling en hebben zij hetzelfde kortdurende buitenlandprogramma gevolgd. En veel onderzoeken bestaan uit zelf-rapportages, waarbij voor- en nametingen, en controlegroepen ontbreken.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan José Mulder (kennismakelaar Kennisrotonde).