Inclusief onderwijs door succesvolle plaatsing in het regulier onderwijs
Een belangrijk onderdeel van het onderwijsbeleid is inclusief onderwijs. Een ontwikkeling die bijdraagt aan inclusiever onderwijs is de plaatsing van leerlingen vanuit het speciaal onderwijs in het regulier (of speciaal) basisonderwijs. Er zijn verschillende factoren en interventies die plaatsing van leerlingen van speciaal naar regulier onderwijs bevorderen.
Een succesvolle plaatsing is altijd een combinatie van factoren en interventies die gebaseerd zijn op inclusieprincipes, en waarbij een individuele benadering nodig is.
Motivatie van de leerling bepaalt goeddeels succes
Een sleutelrol voor een geslaagde plaatsing is weggelegd voor de motivatie van de leerling om terug te willen stromen. Daarnaast bepalen de zwaarte van sociale, emotionele, gedrags- en/of mentale gezondheidsproblemen van de leerling het succes van de plaatsing. Sommige problemen, zoals externaliserend gedrag, maken het voor leerlingen lastiger om te integreren in het regulier onderwijs. Deze leerlingen hebben meestal moeite zich aan te passen aan de nieuwe setting. Zij laten niet passend gedrag zien, ontberen sociale aansluiting en worden vaak ook niet begrepen door leeftijdsgenoten.
Ouders zijn betrokken en positief
Ouderbetrokkenheid is een belangrijke factor voor integratie in het regulier onderwijs. Daarom is heldere communicatie tussen ouder, leerkracht en school van belang. Niet alleen over de zorgbehoefte van de leerling en het onderwijsaanbod van de nieuwe school, maar ook over verwachtingen. Ouders moeten realistische verwachtingen hebben, achter het plaatsingsproces staan en de overgang positief inzien.
De school en de leerkracht staan achter inclusief onderwijs
De school waar de leerling uit het speciaal onderwijs geplaats wordt, laat een positieve houding zien ten opzichte van inclusief onderwijs. Voor een succesvolle plaatsing is een kindgerichte aanpak nodig. De school is zich bewust van de behoeften van de leerling en is toegewijd daaraan te voldoen.
De integratie van de leerling in de klas is gebaat bij een open, veilig en positief leerklimaat. Het helpt als leerkrachten kennis hebben van de problematiek van leerlingen uit het speciaal onderwijs. Zij begrijpen de leerling, kunnen de juiste ondersteuning bieden, en hebben weet van diverse ontwikkelingsniveaus. Daarnaast is het belangrijk dat de andere leerlingen de nieuwe leerling accepteren en er vriendschappen kunnen ontstaan.
Leerling heeft begeleiding nodig bij de overstap
Goede communicatie en afstemming tussen de school voor speciaal onderwijs en de basisschool bevorderen de overdracht. Een centraal element daarbij is een doorlopende ondersteuning van de leerling, bijvoorbeeld door ambulante begeleiding of door een ondersteuner in de klas. Wanneer de basisschool de problematiek te complex vindt en de eigen ondersteuning onvoldoende is, kan ondersteuning vanuit de speciale school een tussenoplossing bieden.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Esther Hoonhoud en Eline Mutsaers (antwoordspecialisten) en IJsbrand Jepma (kennismakelaar Kennisrotonde).
