Zeer moeilijk lerende (zml-)leerlingen ontwikkelen zich in een trager tempo, waardoor ze vaak moeite hebben met het opnemen, verwerken en toepassen van informatie en kennis. Om ze te leren communiceren in het Nederlands moeten leerkrachten rekening houden met deze mentale, en eventuele fysieke, beperkingen van de anderstalige leerling.
Leerproces is mede afhankelijk van leerlingfactoren
Elke zml-leerling heeft specifieke karakteristieken, ervaringen en ondersteuningsbehoeften die invloed hebben op de ontwikkeling van de communicatieve en taalkundige vaardigheden. Door deze verschillen is het moeilijk om een universele aanpak te adviseren die voor elke leerling bevorderlijk is.
Leerlinggebonden factoren spelen een grote rol in de ontwikkeling en het leerproces van de leerling. Deze factoren hebben zowel te maken met de lichamelijke gesteldheid of het cognitieve vermogen van een leerling als met het karakter. Al deze unieke factoren omzetten naar een passende aanpak, vergt tijd, deskundigheid en samenwerking. Logopedisten, psychologen, orthopedagogen en intern begeleiders kunnen hier samen met de leerkracht en de leerling een rol in spelen. Bijkomende ondersteuning zoals vertaalde instructies of de inzet van tweetalig personeel kunnen eveneens helpen.
Leerproces is mede afhankelijk van omgevingsfactoren
Ook omgevingsfactoren oefenen invloed uit op de ontwikkeling en het leerproces van de leerling. Zo doen scholen en leerkrachten er goed aan om rekening te houden met de thuisomgeving van de zml-leerling, zoals thuistaal en culturele achtergrond.
Vooral ouders of verzorgers van de leerling lijken waardevolle partners te zijn communiceren met een zml-leerling op school. Zij kunnen waardevolle input leveren vanuit de thuissituatie, zodat de leerkracht inzicht krijgt in gevoeligheden en sterke kanten van de leerling. Daardoor kan de leerling de schoolomgeving en de communicatievormen in de klas als veilig en aangenaam ervaren.
Aandacht voor de thuistaal van de leerling kan eveneens bijdragen aan communiceren in het Nederlands. Wanneer de leerling de thuistaal in de klas mag gebruiken, stimuleert dat de deelname aan lesactiviteiten en gesprekken. Verder heeft de thuistaal een positieve invloed op welbevinden, zelfvertrouwen en identiteitsvorming van de leerling.
Cultureel-sensitieve leeromgeving is van invloed op het leerproces
Ten slotte is het van belang om rekening te houden met de culturele achtergrond van leerlingen met een migratieachtergrond. Om een veilige, vertrouwde en betekenisvolle omgeving voor de leerling te creëren, moeten leerkrachten over kennis van culturele opvattingen, gebruiken en tradities beschikken en inlevingsvermogen tonen. Ook hierin zijn ouders en andere nauwverwanten van de leerling waardevolle partners.
Methodes voor het aanleren van een nieuwe taal zijn effectiever als ze aansluiten bij de culturele context van de leerling. Verhalen, illustraties en thema’s met herkenbare karakters en situaties die overeenstemmen met de waarden, normen en ervaringen van leerlingen, zorgen ervoor dat ze de stof makkelijker begrijpen. Hierdoor raken leerlingen gemotiveerder en nemen hun betrokkenheid en inzet toe.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sien Beckers (antwoordspecialist) en Karin Hoogeveen (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij hebben hiertoe Froukje Hoobroeckx geconsulteerd.
