Wat zijn de effecten van ervaringsgericht leren op de cognitieve en sociale ontwikkeling van zml-leerlingen?

Mensen leren door ervaringen op te doen en door te reflecteren op die ervaringen. In het onderwijs is vooral aandacht voor kennisoverdracht, oefening van vaardigheden en reproductie. Het inzetten van eigen ervaringen van de leerlingen en hen daarop (laten) reflecteren, is geen gemeengoed. Toch laat onderzoek zien dat een combinatie van ervaringsgericht leren en/of leren buiten de schoolmuren enerzijds en traditionele lessen anderzijds neutraal tot positief uitwerkt op leerprestaties. Tevens worden positieve effecten gevonden op niet-cognitieve vaardigheden.

Ervaringsgericht leren is ook voor zml-leerlingen passend

De term ‘zeer moeilijk lerende’ leerlingen verwijst naar leerlingen met een verstandelijke handicap of met ernstige leerproblemen. Deze leerlingen zitten veelal in het (voortgezet) speciaal onderwijs, waar ze met extra aandacht en begeleiding aangepast onderwijs volgen. Er zijn aanwijzingen dat het inzetten van ervaringsgericht onderwijs ook voor hen een passende manier is om kennis en vaardigheden over te brengen.

Zo helpt het zml-leerlingen wanneer ze reken- en wiskundeonderwijs aangeboden krijgen in een betekenisvolle context. Dat betekent dat leerlingen rekenvaardigheden aanleren in de levensechte setting waarin ze de vaardigheden moeten gaan toepassen. Dit draagt bij aan het kunnen gebruiken van de kennis en vaardigheden in hun dagelijkse praktijk. Het nabootsen van situaties helpt de leerlingen om de praktische context fysiek te ervaren en om zich te kunnen inleven.

Leerlingen met leerproblemen hebben – vaker dan andere leerlingen – een voorkeur voor het verwerken van informatie via concrete ervaringen. De leerroute die daar het beste bij aansluit is: nieuwe concepten presenteren en uitleggen door eerst concrete ervaringen te laten opdoen. Een kleinschalig experiment in het primair onderwijs laat een vergelijkbare uitkomst zien. Leerlingen met leerproblemen breiden vooral hun kennis uit en verdiepen deze door hands-on, ervaringsgericht leren in de praktijk.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Sjerp van der Ploeg (kennismakelaar Kennisrotonde).