Dit antwoord is geschreven voor 2020. Benieuwd naar de nieuwste inzichten? Stel de vraag opnieuw via Stel je vraag.
Leerkrachten moeten over een ‘culturele sensitiviteit’ beschikken, door open te staan voor andere culturen en hier kennis van te hebben. Dat geldt zowel voor het regulier onderwijs als het s(b)o. En zij moeten in staat zijn te communiceren met leerlingen met verschillende achtergronden. Een leerkracht die cultureel sensitief is, is vaak goed in staat om het onderwijs af te stemmen op de achtergrondkennis en persoonlijke ervaringen van leerlingen. Deze verbinding is erg belangrijk voor het slagen van NT2-onderwijs.
Een aantal elementen binnen NT2-onderwijs is relevant voor de leerwinst van de leerling, zoals extra tijdsinvestering. Bijvoorbeeld in subgroepjes werken aan verschillende taalvaardigheden en extra uitleg aan laag taalvaardige allochtone leerlingen blijken ertoe te doen. Meer en uitgebreidere instructie aan deze leerlingen is tevens effectief. Denk aan expliciete instructie in fonemisch bewustzijn (het besef dat woorden uit klanken zijn opgebouwd), vocabulaire en begrip. Wanneer deze intensieve instructies over een langere periode structureel worden ingezet, levert dat een grotere leerwinst op.
NT2-onderwijs aan s(b)o leerlingen
NT2 leerlingen in het speciaal (basis)onderwijs stellen de leerkracht voor een dubbele uitdaging; deze leerlingen hebben ondersteuning nodig in het leren van de Nederlandse taal en tegelijkertijd hebben zij ook de juiste ondersteuning nodig bij de gedrags- of leerproblemen.
Het is een veelvoorkomend misverstand dat leerlingen in het speciaal onderwijs geen twee talen zouden kunnen of moeten leren. Leerlingen in het speciaal onderwijs met bijvoorbeeld Downsyndroom, ASS-problematiek of leerproblemen zijn wel degelijk in staat tot tweetaligheid. Het leren van een tweede taal gaat ook niet ten koste van de ontwikkeling van deze leerlingen bij hun eerste taal. Sterker nog, leerlingen profiteren mogelijk zelfs op cognitief vlak van het leren van twee talen. Een thuistaal anders dan de voertaal op school vormt voor leerlingen niet direct een risico op lagere schoolprestaties. Het is daarom ook niet direct nodig om doelstellingen bij deze leerlingen te verlagen.
Extra aandacht
Wel vraagt deze doelgroep om extra aandacht en ondersteuning bij het verwerven van een tweede taal. Zij hebben immers een dubbele ondersteuningsbehoefte. Leraren moeten in staat zijn om een leeromgeving te creëren die recht doet aan de culturele-, linguïstische- en onderwijsbehoeften van de leerling. Dit is geen eenvoudige taak en het is essentieel dat leerkrachten hier tijdens hun opleiding op worden voorbereid. Of leraren moeten hun expertise bundelen met leerkrachten die ervaring hebben met het aanleren van een tweede taal aan leerlingen.
Herhaling is een belangrijke component in het taalonderwijs aan zowel leerlingen met als leerlingen zonder extra ondersteuningsbehoefte. Dit is in lijn met het belang van extra tijdsinvestering. Wanneer teksten meerdere malen worden herhaald, gaan de leerlingprestaties omhoog.
Tips voor in de klas
Aanbevelingen en tips voor het geven van NT2-onderwijs aan s(b)o leerlingen:
- biedt visuele en grafische ondersteuning aan
- geef zowel auditieve als geschreven instructies
- biedt de leerlingen extra tijd
- verduidelijk tussenstappen en instructies
- werk samen in groepen leerlingen met hetzelfde taalniveau voor interactie met leeftijdgenoten.
Meer weten?
Lees ook het volledige rapport geformuleerd als antwoord op de vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Anne Luc van der Vegt (kennismakelaar Kennisrotonde) en Rianne Exalto (Oberon).