Wat kan een school doen om het leesgedrag van bovenbouwleerlingen havo/vwo positief te beïnvloeden?

Leraren kunnen het leesgedrag van leerlingen positief beïnvloeden door rekening te houden met hun leesvoorkeuren en competentieniveau. Belangrijk is dat leerlingen de overtuiging hebben dat lezen binnen hun vermogen ligt. Daarbij helpt het als ze zelf boeken kunnen kiezen. Door feedback te geven, kunnen leraren succesvolle leeservaringen van leerlingen versterken. Verplichte leesmomenten in de klas zorgen voor leesroutines. Praten over boeken en leeservaringen uitwisselen, kunnen ook leiden tot positief leesgedrag.

Gepubliceerd:

boeken

Leesgedrag heeft onder meer te maken met kiezen voor lezen in plaats van andere activiteiten en dit langere tijd willen doen. Het hangt samen met leeshouding en de verwachting van lezen. Daarnaast gaat het om het vermogen literatuur te lezen, te begrijpen en te waarderen.

Aansluiten bij competenties en interesses van leerlingen

Een alomvattende theorie over leesgedrag ontbreekt. Wel is bekend wat de impact van afzonderlijke factoren en interventies op het leesgedrag van jongeren is.

Zo zijn interventies die de opvattingen over de eigen leescompetentie bij leerlingen versterken effectief. Leraren kunnen deze overtuigingen positief beïnvloeden door leerlingen te leren hun eigen leesproces te reguleren en hen zo mee te laten bepalen hoe ze de inhoud van teksten verwerken. De beschikbaarheid van boeken, een ervaren gevoel van rust, tijd en ruimte en leesroutines versterken het idee bij leerlingen dat lezen binnen hun vermogen ligt.

Aansluiting bij de interesses van de leerlingen kan positief uitwerken op hun leeshouding en -gedrag. Interventies die de individuele interesse van de leerling koppelen aan de inhoud van de tekst hangen positief samen met leesmotivatie.

Leerlingen zouden zelf boeken moeten uitkiezen

Leerlingen de vrijheid geven om zelf boeken uit te kiezen, stimuleert hun leesgedrag. Als leerlingen keuzes kunnen maken om redenen die zij zelf belangrijk vinden, bijvoorbeeld kunnen opgaan in een verhaal, werkt deze interventie nog sterker. Het bevordert de leesmotivatie, en dus het leesgedrag.

Wanneer leerlingen het lastig vinden om geschikte boeken te vinden, kan de leraar hulp bieden. Om positieve leeservaringen op te doen, is het namelijk belangrijk dat de leesverwachting van de leerling en het gekozen boek goed op elkaar aansluiten. Voorkennis over de inhoud en de structuur van een boek helpen leerlingen om goed in te kunnen schatten of zij een boek aantrekkelijk genoeg vinden om te lezen. Leraren kunnen de leeshouding daarnaast versterken door leerlingen uit te dagen boeken te kiezen die in de ‘zone van nabije ontwikkeling’ liggen.

Verplichting en ondersteuning

Verplichte leesmomenten in de klas zorgen voor leesroutines, wat leesgedrag stimuleert. Het werkt goed als leraren de leesmomenten gebruiken om het leesproces te observeren en waar nodig in te grijpen als de leerling een verkeerd boek heeft gekozen. Als het lezen plezierig, leerzaam en niet te makkelijk is, leidt dit tot een positieve leeshouding die vervolgens positief uitwerkt op leesgedrag. Door de juiste feedback kunnen leraren succeservaringen van leerlingen rondom lezen versterken. Leraren kunnen leesgedrag bevorderen door blijk te geven van persoonlijke betrokkenheid, de autonomie van leerlingen te ondersteunen en structuur te bieden.

Praten over boeken en leeservaringen uitwisselen

Praten over boeken, leeservaringen uitwisselen en boekpresentaties houden, dragen bij aan een passende boekenkeuze en dat bevordert positief leesgedrag bij leerlingen. Ook leerlingen laten samenwerken rondom leestaken, is effectief.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Froukje Hoobroeckx (antwoordspecialist) en Karin Hoogeveen (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij hebben hiertoe Kees Broekhof (onderwijsadviseur taal) geconsulteerd.


Ga je het antwoord gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van het antwoord?

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Gerelateerde vragen

    Om leesopvoeding thuis te versterken zijn twee voorwaarden belangrijk. De school moet de leesvaardigheid van leerlingen op peil krijgen en houden door aandacht te geven aan vloeiend lezen. Daarnaast is een aantrekkelijk boekenaanbod van belang. Een positief leesklimaat thuis verhoogt de kans dat een kind met plezier gaat lezen. Vanwege de grote verschillen tussen ouders is maatwerk nodig om hen te betrekken bij leesbevordering. Ook de verschillen tussen leerlingen maken dat noodzakelijk.

    Lees meer

    Geactualiseerd: 10 januari 2024

    Aandacht voor de interesse van de student en sociale interactie zijn belangrijk om het lezen te bevorderen. Daarnaast zijn routine en rust bevorderlijk, evenals het actief betrekken van studenten bij de invulling van het lezen. Verder is het wenselijk dat er voldoende faciliteiten zijn, zoals begeleiding en toegankelijk leesaanbod. Ook een positieve leescultuur ondersteunt het lezen.

    Lees meer

    Door verhoging van de leesmotivatie zal de leesfrequentie bij leerlingen in het voortgezet onderwijs toenemen en daarmee ook hun leesvaardigheid. Een hogere leesvaardigheid vergroot de kansen op een goede schoolcarrière. Een schoolbreed leesbevorderingsbeleid draagt bij aan leesmotivatie. Belangrijk onderdeel daarvan is het aanbieden van een grote variatie aan boeken – fictie en non-fictie – rekening houdend met de behoeften en belangstelling van alle leerlingen. Verder helpt het als de vakleraren de leerlingen begeleiden in het lezen.

    Lees meer