Goede communicatie tussen leerkrachten en ouders of verzorgers (verder: ouders) over het onderwijs en leren van hun kind, is belangrijk voor hun onderlinge relatie, de ouderbetrokkenheid en het schoolsucces van kinderen. Positieve relaties met ouders dragen bij aan vertrouwen en dat werkt door in de communicatie.
Meer digitale communicatie, maar ook toenemende werkdruk
Communicatie tussen leerkracht en ouders vindt steeds vaker digitaal plaats bijvoorbeeld via e-mail, sociale media of WhatsApp. Het gaat meestal over het onderwijsprogramma, individuele leerlingen en het betrekken van ouders bij het onderwijs. Digitale communicatie helpt om effectief en efficiënt te communiceren, maar heeft ook nadelen. Werk en privé lopen makkelijk in elkaar over en daardoor kunnen leerkrachten meer werkdruk ervaren.
Check digitale vaardigheden en voorkeuren; stem verwachtingen af
Hoe kenmerken van digitale communicatie de kwaliteit van de relatie tussen leerkrachten en ouders beïnvloeden, is weinig empirisch onderzocht. Ook over de relatie met werkdruk is weinig onderzoek bekend. Daarom zijn er weinig concrete aanwijzingen voor de beste vorm en inhoud van digitale communicatie.
Belangrijk is in ieder geval om na te gaan of alle ouders voldoende digitaal vaardig zijn en af te stemmen welk communicatiemiddel de voorkeur heeft. Veel ouders geven de voorkeur aan e-mail omdat het niet tijd- en plaatsgebonden is. Leerkrachten hechten mogelijk meer aan persoonlijk dan aan digitaal contact, afgaand op een kleinschalige studie. Daaruit blijkt ook dat ouders en leerkrachten niet altijd op de hoogte zijn van elkaars verwachtingen wat betreft digitale communicatie. Afstemming is dus belangrijk.
Bepaal doelen en communicatiemiddel
Leerkrachten moeten goed nagaan welk doel zij willen bereiken met informatie voor ouders en welke communicatievorm daarbij past. Gaat het om eenrichtingverkeer (zenden), of is er een wisselwerking nodig? Bij eenrichtingverkeer gaat het vaak om formele of onpersoonlijke berichten die belangrijk zijn om kennis van te nemen, en die – eenmaal verzonden – niet gewijzigd kunnen worden, zoals een nieuwsbrief. Ouders hebben daarbij beperkte mogelijkheden om te reageren. Dit soort berichten kost leerkrachten relatief weinig tijd.
Bij interactie in de communicatie (tweerichtingsverkeer: zenden en ontvangen) zijn er expliciet mogelijkheden voor dialoog tussen leerkrachten en ouders. Onderwerpen zijn bijvoorbeeld hoe het gaat op school, hoe het beter kan en wat school en ouders daarvoor kunnen doen. Digitaal communiceren kan handig zijn omdat er geen overlegmoment gepland hoeft te worden. Het contact is in veel gevallen informeel, persoonlijk, laagdrempelig en vluchtig van karakter.
Als school en ouders een intensieve wederkerige relatie willen aangaan (educatief partnerschap) moet er nadrukkelijk sprake zijn van tweerichtingsverkeer, met over en weer voldoende uitwisseling van informatie. Dit geldt zowel voor analoge als digitale communicatie. Beide partijen moeten eraan bijdragen, anders komt het partnerschap niet uit de verf.
Overigens is een scherp onderscheid tussen beide vormen van communicatie niet altijd te maken: het is vaak een kwestie beide. Denk aan communicatie rond oudercommissies, met mededelingen, informatie-uitwisseling of overleg.
Baken tijd voor digitale communicatie af
Frequente digitale communicatie maakt het voor leerkrachten uitdagend om de dagelijkse werkzaamheden uit te voeren. Hun taakeisen (wat er van hen wordt gevraagd) kunnen in de knel komen en voor werkdruk zorgen. Digitale communicatie kan ten koste gaan van tijd en aandacht om lessen voor te bereiden. Ook de scheiding tussen werk en privé kan in het geding komen. Het gevoel altijd beschikbaar te moeten zijn kan leiden tot stress en uitputting. Daarom is het beter om tijd voor digitale communicatie af te bakenen.
Meer weten?
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Leonie Brummer (antwoordspecialist) en Niek van den Berg (kennismakelaar Kennisrotonde).
