Het effect van de inzet van ict op de leeropbrengsten van leerlingen in het primair onderwijs is klein, maar voor de vakken lezen en rekenen positief. Welke factoren dragen daar aan bij?
Effectiviteit van ict is afhankelijk van de context
Er kan geen rechtstreekse relatie worden aangetoond tussen ict en leeropbrengsten in het primair onderwijs. De effectiviteit van ict is afhankelijk van de context en van verschillende factoren. Het gaat dan om factoren op institutioneel niveau, school-, leerling- en gezinsniveau, veelal in onderlinge samenhang.
Factoren op institutioneel niveau hebben betrekking op de technische infrastructuur, beleid voor ict-training van leerkrachten en beschikbare budgetten. Op schoolniveau gaat het over hoe schoolleiding en leerkrachten aankijken tegen ict, aantal leerlingen per leraar, beschikbaarheid van software, hardware en ondersteuning. Bij leerlingen spelen geslacht, (computer)vaardigheden en houding over technologie en leren een rol. Evenals ambities en motivatie. Factoren die in het gezin meespelen zijn de gezinssamenstelling, sociaal-economische status en beschikbaarheid van apparatuur.
Factoren op institutioneel niveau en op schoolniveau lijken in belangrijke mate bepalend voor het gebruik van ict en de leeropbrengsten. Leerling- en gezinskenmerken bepalen in onderlinge samenhang het gebruik van ict in de thuissituatie. Juist dit leren, buiten de formele leercontext, zou de effectiviteit van ict bevorderen.
De leerkracht en leeropbrengsten van ict
De inzet van ict staat of valt met de kennis en vaardigheden van leerkrachten. Zij moeten in staat zijn de technologie toe te passen in de klas, op een pedagogisch verantwoorde wijze, geïntegreerd in het leerproces. De leerkrachten houden hun kennis op peil en staan open voor nieuwe ontwikkelingen. Ze zijn bereid kennis met collega’s te delen en samen te werken.
Verder zorgen leerkrachten ervoor dat leerlingen voldoende ict-vaardigheden hebben. Het leerproces sluit aan bij de belevingswereld van de leerlingen. Dat maakt samenwerking tussen leerlingen, ook buiten school, eenvoudiger. Informeel leren krijgt op die manier een extra stimulans. Belangrijk hier is vertrouwen in eigen kunnen: leerkrachten moeten de overtuiging hebben dat ze de gewenste betrokkenheid van leerlingen en de beoogde leerdoelen kunnen realiseren.
De school en leeropbrengsten van ict
Leeropbrengsten van ict hangen voor een groot deel af van de wisselwerking tussen schoolcontext en leerkracht. Een hoofdtaak voor de school is zorgen voor voldoende tijd en ruimte voor leerkrachten om samen te werken en elkaar te helpen. Voorwaarden zijn een goede technische infrastructuur en ondersteuning. Dit omvat trainingen voor leerkrachten, en beschikbaarheid van tijd en middelen. Een snel handelend ondersteuningsteam voor het oplossen van technische obstakels en vervangen van defecte apparatuur is onontbeerlijk.
Leerlingen moeten voldoende toegang hebben tot de ict-middelen. De school stimuleert en faciliteert informeel leren. Te denken valt hierbij aan groepswerk buiten de klas en het zelfstandig onderzoeken van vraagstukken. Dit vereist onder meer een visie en leiderschap op nut en gebruik van ict bij de directeur en het schoolbestuur. Daarnaast helpt een flexibel curriculum dat zich aan technologische veranderingen kan aanpassen.
Meer weten?
Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Wilco Brinkman (antwoordspecialist) en Ruud van der Aa (kennismakelaar Kennisrotonde).
