Geactualiseerd: 10 januari 2024
Door de grote verscheidenheid aan leerdoelen in de volwasseneneducatie kan differentiatie bijdragen aan een hoger leerrendement. Vooral voor taal- en rekentrajecten lijken een sterke directe instructie en variatie in leermiddelen succesvolle manieren van differentiatie. De rol van de docent als expert en mentor blijft hierbij essentieel. Deelnemers zijn tevredener als ze aan een gelijkwaardige docent gekoppeld zijn. Dus een goede afstemming tussen docent en deelnemer helpt om de individuele leerdoelen te behalen.
Buitenlandse studies leveren aanwijzingen dat buitenonderwijs bijdraagt aan meer kennis over de natuur, en betere sociale relaties en sociale competenties van leerlingen. Mogelijk stimuleert het ook de leermotivatie en interesse in natuur of wetenschap op latere leeftijd. Naar de effecten van buitenlessen voor het vak natuuronderwijs op de ontwikkeling van basisschoolleerlingen is in Nederland geen onderzoek gedaan.
Speciale voorzieningen buiten de klas voor (hoog)begaafde leerlingen hebben een positief effect op hun cognitieve prestaties. Zo bevorderen bijvoorbeeld verrijkingsprogramma’s het leerproces van begaafde leerlingen. Vooral contact met gelijkgestemden en uitdaging zijn hierbij belangrijk. Een deel van de begaafde leerlingen heeft hulp nodig bij ‘leren leren’, een vaardigheid die ze niet altijd vanuit zichzelf meester zijn.
Het brein van een kind is nog onvoldoende gerijpt om zelfstandig huiswerk te kunnen maken. Vaardigheden om die zelfstandigheid te leren, zoals plannen, prioriteren en overzicht houden, ontwikkelen zich aanzienlijk sneller wanneer naast de leerkracht ook de ouders die vaardigheden stimuleren.
Wanneer de school tussenuren of niet-vakgebonden uren inzet om extra onderwijstijd te creëren, is een goede opbouw en structurering van passende leerstof belangrijk. Ook als deze uren benut worden om het zelfgestuurd leren van leerlingen te vergroten, is het aan de school om dit actief te stimuleren, inspireren en faciliteren. Het is niet bekend op welke wijze scholen tussenuren het beste kunnen inzetten voor het bevorderen van leerresultaten.
Geactualiseerd: 10 januari 2024
Gerichte interventies kunnen bij leerlingen van vier tot acht jaar voor een betere leesvaardigheid zorgen. Vooral de didactiek en methoden, de leerkracht en de leeromgeving dragen bij aan het behalen van betere leesprestaties. Maar het precieze effect van (technisch) leesonderwijs is niet duidelijk, want ook kenmerken van leerlingen, hun thuissituatie en de school hebben invloed. Van laaggeletterdheid is feitelijk pas sprake als iemand geen initieel onderwijs meer volgt waar diegene zijn taalvaardigheidsniveau kan verhogen. Mede daardoor is een eenduidig verband tussen (technisch) leesonderwijs en de mate van geletterdheid niet vast te stellen.
Regelmatig schoolverzuim verhoogt het risico op voortijdig schoolverlaten. Verzuim en uitval van leerlingen in het voortgezet onderwijs hebben vooral schoolgerelateerde oorzaken, zoals het schoolklimaat en de kwaliteit van het onderwijs en de begeleidingsstructuur. Ook gezondheidsproblemen bij leerlingen leiden vaak tot verzuim of uitval. Scholen kunnen leerlingen aan zich binden door te investeren in een positief leerklimaat en een goede zorgstructuur. Van belang is om daar het netwerk van de leerling bij te betrekken.
Er is geen hard bewijs dat volwassenen digitaal een tweede taal kunnen leren zonder docent. Voor de ontwikkeling van de woordenschat bij hoger opgeleide volwassenen lijkt een docent niet per se nodig. Of dat ook geldt voor andere taalvaardigheden is niet bekend. De taalvaardigheid van laagopgeleide volwassenen en inburgeraars verbetert juist door ondersteuning van een docent.
Er is weinig onderzoek gedaan naar schoolbrede verankering van innovaties. Uit algemene studies zijn zeven aandachtspunten bekend om duurzame vernieuwing te realiseren. Het gaat om concentratie, commitment, coherentie, community, continuïteit, consistentie en contextmanagement. Dit zogeheten 7C-model was uitgangspunt in een meerjarig innovatieproject van onderzoekers, samen met een groep middelbare scholen: de Expeditie Durven Delen Doen.
Samenhang in een managementteam, duidelijk onderscheiden rollen en doelgerichtheid hebben een positieve invloed op het commitment de toewijding van de teamleden. En dat heeft weer effect op onderwijskwaliteit. De ideale samenstelling van een managementteam hangt, als het om veranderen gaat, af van het doel en van het type organisatie. Welke mix van talenten in een managementteam optimaal is voor het versterken van onderwijskwaliteit, is niet bekend.