Basisschoolleerlingen die een groep overslaan hebben een leervoorsprong, maar kunnen in hun nieuwe groep – met oudere klasgenoten – een relatieve achterstand hebben. Afhankelijk van het gemak waarmee versnelde leerlingen leerstof of vaardigheden leren, hun intelligentie en de pedagogisch-didactische begeleiding door school, kunnen zij deze relatieve achterstand inlopen gedurende de basisschoolperiode. De mate waarin versnelde leerlingen relatief achterlopen ten opzichte van hun nieuwe klasgenoten en in hoeverre ze dat inhalen binnen het basisonderwijs, is niet uit onderzoek bekend.
Leerlingen in het basisonderwijs halen betere resultaten in taal en rekenen als ze in twee opeenvolgende jaren van dezelfde leraar les krijgen, in vergelijking met leerlingen die een andere leraar krijgen. Het gaat hier om een bescheiden maar positief effect. De oorzaak ligt waarschijnlijk in de sterkere band tussen de leraar en leerlingen. Dat draagt bij aan een effectief leerklimaat in de klas. Onderzoek naar effecten op het welbevinden van leerlingen is niet bekend.
De effecten van talentgericht werken in het onderwijs zijn niet eenduidig. Modellen voor talentontwikkeling helpen bij het denken over de relatie tussen talentontwikkeling en uitkomsten op leerlingniveau. Ze schieten echter tekort als onderbouwing bij deze relatie. Motivatie is gunstig voor leerprestaties, werd lang gedacht. Recent onderzoek laat vooral het omgekeerde zien: het leveren van prestaties werkt motiverend. Kennis over gepersonaliseerd onderwijs wijst uit dat er onder bepaalde voorwaarden een positieve relatie is met motivatie en leeropbrengsten. Leerlingen moeten dan wel beschikken over metacognitieve en zelfregulerende vaardigheden.
Geactualiseerd: 10 januari 2024
Om de spreekvaardigheid van volwassen NT2-leerders te meten, is een brede toetsinhoud nodig, die aansluit bij concrete taalsituaties. Mogelijke toetsvormen zijn de kandidaat-examinator toets, de toets in tweetallen en de groepstoets. De laatste twee lijken iets geschikter te zijn voor het toetsen van mondelinge bekwaamheid, omdat er meer ruimte is voor interactie. Getrainde beoordelaars moeten die toetsen afnemen.
Leraren en leerlingen zijn enthousiast over de vele mogelijkheden voor het onderwijs met smartboards. Vooral de levendige presentaties en heldere organisatie van bronnen zien zij als voordelen van deze interactieve, digitale borden. Verder noemen ze meer interactie tussen leerlingen, meer samenwerkend leren en hogere motivatie. Maar de meerwaarde van interactieve borden op het leren is nooit bewezen. De ene keer werkt het beter dan een niet-interactief bord, de andere keer minder goed.
Geactualiseerd: 1 mei 2023
Het gebruik van digitale technologie voor rekenonderwijs op de basisschool lijkt een kleine positieve invloed te hebben op de leerlingprestaties. Het effect is het grootst als digitale leermiddelen een traditionele aanpak ondersteunen, aansluitend bij het niveau van de leerling. Andere factoren zijn echter bepalender voor rekenprestaties. Het gaat dan om extra instructie, manier van inzetten van hulpmiddelen door de leerkracht en zijn of haar kwaliteiten.
Er is geen hard bewijs dat volwassenen digitaal een tweede taal kunnen leren zonder docent. Voor de ontwikkeling van de woordenschat bij hoger opgeleide volwassenen lijkt een docent niet per se nodig. Of dat ook geldt voor andere taalvaardigheden is niet bekend. De taalvaardigheid van laagopgeleide volwassenen en inburgeraars verbetert juist door ondersteuning van een docent.
Het brein van een kind is nog onvoldoende gerijpt om zelfstandig huiswerk te kunnen maken. Vaardigheden om die zelfstandigheid te leren, zoals plannen, prioriteren en overzicht houden, ontwikkelen zich aanzienlijk sneller wanneer naast de leerkracht ook de ouders die vaardigheden stimuleren.
Speciale voorzieningen buiten de klas voor (hoog)begaafde leerlingen hebben een positief effect op hun cognitieve prestaties. Zo bevorderen bijvoorbeeld verrijkingsprogramma’s het leerproces van begaafde leerlingen. Vooral contact met gelijkgestemden en uitdaging zijn hierbij belangrijk. Een deel van de begaafde leerlingen heeft hulp nodig bij ‘leren leren’, een vaardigheid die ze niet altijd vanuit zichzelf meester zijn.
Geactualiseerd: 10 januari 2024
Door de grote verscheidenheid aan leerdoelen in de volwasseneneducatie kan differentiatie bijdragen aan een hoger leerrendement. Vooral voor taal- en rekentrajecten lijken een sterke directe instructie en variatie in leermiddelen succesvolle manieren van differentiatie. De rol van de docent als expert en mentor blijft hierbij essentieel. Deelnemers zijn tevredener als ze aan een gelijkwaardige docent gekoppeld zijn. Dus een goede afstemming tussen docent en deelnemer helpt om de individuele leerdoelen te behalen.