Geactualiseerd: 5 januari 2024
Een Internationale Schakelklastraject van één à twee jaar is vermoedelijk te kort voor de meeste nieuwkomers om in het reguliere onderwijs te kunnen instromen op een vergelijkbaar gemiddeld niveau als de reguliere leerlingen. De kans is klein dat ze hun achterstand in het reguliere onderwijs alsnog inlopen zonder aanvullende interventies. Daarbij is er binnen deze groep grote variatie in de achterstand die zij na één à twee jaar ISK-onderwijs nog hebben.
Dyslexie is een probleem waardoor mbo-studenten mogelijk niet vlot of geautomatiseerd kunnen lezen en/of niet accuraat spellen. Studenten met dyslexie hebben baat bij taal gerelateerde ondersteuning, zoals auditieve ondersteuning, wat bewezen effectief is. Ook verlenging van examentijd en ict-ondersteuning zijn mogelijk effectief. Daarnaast is aandacht voor zelfredzaamheid gewenst. Het protocol dyslexie mbo biedt concrete handreikingen voor de begeleiding van studenten met dyslexie.
Voor mbo-instellingen is het vooral inhoudelijk een uitdaging om een versneld programma aan te bieden. Er zijn verschillende aspecten waarmee rekening moet worden gehouden: selectie van studenten, opbouw van de opleiding en herziening van het lesprogramma. Ook moet er worden nagedacht over de onderwijsactiviteiten en het toetsprogramma, en de vaardigheden van docenten.
Virtuele omgevingen die speciaal zijn ingericht om communicatie en sociale interactie in te oefenen, lijken te kunnen bijdragen aan het trainen van communicatievaardigheden. Virtual reality wordt dan ingezet als oefenomgeving. Er is onvoldoende bewijs dat gebruik van virtual reality als hulpmiddel in het onderwijs de communicatievaardigheden van leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs stimuleert.
Zo’n driekwart van de docenten in het middelbaar beroepsonderwijs ervaart een hoge werkdruk. In hoeverre dit het geven van goed onderwijs en de leerprestaties van studenten hindert, is in het mbo niet onderzocht. Uit andere onderwijssectoren zijn er wel aanwijzingen dat er een indirecte relatie is tussen de door docenten ervaren werkdruk en leerlingprestaties. Een ervaren hoge werkdruk leidt tot stressverschijnselen of burn-out, die op hun beurt de motivatie van de docent en de ervaren competenties negatief kunnen beïnvloeden. Dit kan vervolgens negatief uitwerken op de motivatie van leerlingen en hun leerprestaties.
Vrij lezen heeft een positief effect op de taalvaardigheid van studenten. Of er ook (positieve) effecten zijn van vrij lezen op het leerklimaat, daarover is in de wetenschappelijke literatuur niets gevonden. Omgekeerd is wel gebleken dat interventies gericht op lezen het effectiefst zijn in een positief leerklimaat. Verder zijn andere effecten van vrij lezen gevonden, onder andere dat lezen een goede manier is om leerlingen of studenten te laten nadenken over beroepsethiek. En lezen van literaire fictie kan het empathisch vermogen en begrip van andermans leefwereld verhogen.
Participeren in een leernetwerk draagt bij aan de ontwikkeling van de professionele identiteit, kennis en vaardigheden van de deelnemers. Deze persoonlijke factoren maken deel uit van de stuurkracht of professional agency van de deelnemers. Een kritische dialoog en een sturende procescoach zijn essentieel voor (het ervaren van) leeropbrengsten bij deelnemers. Dat leidt tot meer kennis en vaardigheden, en andere opvattingen. Er is geen rechtstreeks verband aangetoond tussen deelname aan leernetwerken en de stuurkracht of agency van de professionals.
Er bestaat een sterke indicatie dat het werken met authentieke taaltaken in een beroepsgerichte context leidt tot grotere leeropbrengsten dan traditioneel, apart geprogrammeerd onderwijs. Theoretisch gezien hebben authentieke leertaken een voordeel wanneer ze holistisch van aard zijn, betekenisvol en leerlingen voldoende ondersteuning krijgen.
Het lijkt aannemelijk dat de gemiddeld kortere duur en efficiëntere bedrijfsvoering bij niet-bekostigde instellingen een opleiding daar goedkoper maken. De gemiddeld kleinschaliger opleidingen bij die instellingen maken het aanbieden van een opleiding daarentegen duurder dan bij een reguliere mbo. De verhouding tussen duur plus efficiëntie aan de ene kant en schaal aan de andere kant bepaalt dan of een opleiding voor identieke kwalificaties in het bekostigd mbo duurder of goedkoper uitvalt dan bij de niet-bekostigde instellingen.
Er bestaan verschillende manieren om rekening te houden met verschillen tussen studenten. Het is belangrijk in het onderwijsproces te differentiëren maar ook in de instructie aan studenten. Binnen het mbo is er nauwelijks onderzoek naar effectieve didactieken die rekening houden met cognitieve verschillen en verschillen in kennis binnen een groep. Er is enig bewijs dat een stappenplan of leerplan docenten kan helpen differentiëren. En relatief zwakkere studenten zijn gebaat bij een korte, krachtige instructie.