Welke schoolse en digitale vaardigheden dragen bij aan de zelfredzaamheid van analfabete anderstaligen?

Het aanleren van schoolse en digitale vaardigheden tijdens een alfabetiseringscursus vergroot de zelfredzaamheid van analfabete anderstalige volwassenen. Welke vaardigheden precies cruciaal zijn, is niet duidelijk; daarover zijn geen studies gevonden. Wel is er iets te zeggen over de didactiek. Om schoolse en digitale vaardigheden aan te leren, lijkt het effectief om authentieke leersituaties te creëren die aansluiten bij de leerbehoeftes van cursisten.

Gepubliceerd:

Schoolse en digitale vaardigheden

Analfabete anderstalige volwassenen kunnen niet lezen of schrijven in hun eerste taal of in het Latijnse schrift. Het gaat veelal om eerste generatie-migranten die doorgaans over een laag niveau van geletterdheid en weinig digitale vaardigheden beschikken. Ook hebben ze vaak een achterstand in schoolse vaardigheden, zoals het vasthouden van een pen en samenwerken met klasgenoten.

Alfabetiseringscursus als onderdeel van inburgeringstraject

Voor analfabeten die een inburgeringstraject volgen, maakt een alfabetiseringscursus daar onderdeel van uit. Deze cursus is gericht op de verwerving van technische taalvaardigheden als technisch lezen, technisch schrijven en auditieve vaardigheden. En functionele taalvaardigheden, zoals de toepassing van de Nederlandse taal in dagelijkse situaties. Het einddoel van de alfabetisering en het inburgeringstraject is de cursist zelfredzaam te maken zodat deze kan functioneren in de maatschappij.

Enkele principes die in een alfabetiseringscursus de zelfredzaamheid van deelnemers kunnen vergroten zijn communicatieve vaardigheden aanleren en probleemoplossingsvaardigheden, en leren omgaan met ict. Volgens vluchtelingen en trainingsbegeleiders is het voor cursisten ook belangrijk om schoolse vaardigheden te leren. Het gaat dan om vaardigheden als hoe een pen vast te houden, hoe samen te werken met andere cursisten en een vraag van een antwoord kunnen onderscheiden. Verder zouden de cursisten basistaalconventies moeten leren; bijvoorbeeld dat een tekst van links naar rechts en van boven naar beneden wordt geschreven.

Aansluiten bij de leerbehoeftes van de cursisten

Om schoolse en digitale vaardigheden aan te leren, doen docenten er goed aan om authentieke leersituaties te creëren die aansluiten bij de leerbehoeftes van cursisten. Deze leersituaties lijken de zelfredzaamheid en motivatie van cursisten te bevorderen. Verder kunnen docenten rekening houden met hetgeen de cursisten niet eerder hebben meegekregen, maar waar ze nu in hun omgeving wel mee in aanraking komen.

Voor het aanleren van basale digitale vaardigheden kunnen docenten laagdrempelige activiteiten aanbieden, zoals de weg vinden met Google Streetview of een QR-code scannen om de vertrektijden bij de bushalte te vinden. Visuele ondersteuning met bijvoorbeeld foto’s en het gebruik van cijfers kunnen hierbij helpend zijn. Daar zijn cursisten vaak al mee bekend.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Christel Dood en Melissa in ’t Zandt (antwoordspecialisten) en Martine Gijsel (kennismakelaar Kennisrotonde).


Ga je het antwoord gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van het antwoord?

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Gerelateerde vragen

    Geactualiseerd: 10 januari 2024

    Digitale vaardigheden en taalvaardigheden hangen met elkaar samen. Een gecombineerd onderwijsaanbod in taallessen aan laagopgeleide volwassenen is goed mogelijk. Dat aanbod moet dan wel aansluiten bij de individuele behoeften van de deelnemers en bij de inhoud van het taaltraject. Vooral een blended leeromgeving met ondersteuning van een docent als expert en mentor kan er voor zorgen dat elke deelnemer het gewenste leerresultaat bereikt. 

    Lees meer

    Geactualiseerd: 10 januari 2024

    Door de grote verscheidenheid aan leerdoelen in de volwasseneneducatie kan differentiatie bijdragen aan een hoger leerrendement. Vooral voor taal- en rekentrajecten lijken een sterke directe instructie en variatie in leermiddelen succesvolle manieren van differentiatie. De rol van de docent als expert en mentor blijft hierbij essentieel. Deelnemers zijn tevredener als ze aan een gelijkwaardige docent gekoppeld zijn. Dus een goede afstemming tussen docent en deelnemer helpt om de individuele leerdoelen te behalen.

    Lees meer