Is het waar dat kinderen minimaal 60 woorden per minuut moeten lezen om een tekst te kunnen begrijpen?
Basisschoolleerlingen moeten tussen de 50 en 70 woorden per minuut correct kunnen lezen om een tekst goed te kunnen begrijpen. Als een leerling minder woorden per minuut leest, staat dit het tekstbegrip in de weg. De leerling is namelijk aan het einde van de regel alweer vergeten wat er aan het begin stond. Aandacht voor leestempo is dus belangrijk voor het technisch leesonderwijs. Maar tempo is niet belangrijker dan nauwkeurigheid; hier geldt dus: eerst goed, dan snel. Bij begrijpend lezen speelt niet zozeer het leestempo, maar vooral de woordenschat van leerlingen een belangrijke rol.
Gepubliceerd:
Vlot lezen vergemakkelijkt begrijpend lezen
Een tekst vlot kunnen lezen draagt bij aan tekstbegrip. De snelheid waarmee leerlingen een tekst lezen, hangt samen met het begrip van een tekst, zo tonen verschillende onderzoeken aan
Jenkins, J. R., Fuchs, L. S., Van den Broek, P., Espin, C., & Deno, S. L. (2003). Accuracy and fluency in list and context reading of skilled and RD groups: Absolute and relative performance levels. Learning Disabilities Research and Practice, 18(4), 237–245. https://doi.org/10.1111/1540- 5826.00078
Schwanenflugel, P. J., Meisinger, E. B., Wisenbaker, J. M., Kuhn, M. R., Strauss, G. P., & Morris, R. D. (2006). Becoming a fluent and automatic reader in the early elementary school years. Reading Research Quarterly, 41(4), 496–522. https://doi.org/10.1598/rrq.41.4.4
. Als een leerling te langzaam leest, wordt het werkgeheugen te veel belast en is er te weinig capaciteit over om datgene wat gelezen is actief te verwerken
Fuchs, L. S., Fuchs, D., Hosp, M. K., & Jenkins, J. R. (2001). Oral reading fluency as an indicator of reading competence: A theoretical, empirical, and historical analysis. Scientific Studies of Reading, 5(3), 239-256. https://doi.org/10.1207/S1532799XSSR0503_3
Osborn, J., Lehr, F., & Hiebert, E. H. (2003). A Focus on Fluency. Research-Based Practices in Early Reading Series. Honolulu HI.
. Anders gesteld, als een leerling te langzaam leest, is die aan het einde van de regel alweer vergeten wat er aan het begin stond omdat het decoderen van woorden (technisch lezen) te veel tijd inneemt
Van Til, A., & Gijsel, M. (2019). Wanneer leest een leerling vlot genoeg? Omgaan met toetsresultaten. JSW, 3, 19–21.
. De combinatie van nauwkeurigheid, snelheid en prosodie (ritme, klemtoon en intonatie) heet in de literatuur leesvloeiendheid en wordt meestal uitgedrukt in het aantal correct gelezen woorden per minuut in een tekst. De relatie tussen leesvloeiendheid en leesbegrip neemt na verloop van tijd af
Verhoeven, L., & Van Leeuwe, J. (2003). Ontwikkeling van decodeervaardigheid in het basisonderwijs. Pedagogische Studiën, 80(4), 257–271.
.
Minimaal 50-70 woorden per minuut nodig voor begrijpend lezen
Er is niet een eenduidig en exact antwoord op de vraag welk tempo leerlingen minimaal moeten hebben om een tekst te begrijpen. Wel blijkt er een richtinggevend aantal te zijn, gebaseerd op verschillende onderzoeken in groep 4, 5 en 6 in de Verenigde Staten
Burns, M. K., Tucker, J. A., Hauser, A., Thelen, R. L., Holmes, K. J., & White, K. (2002). Minimum reading fluency rate necessary for comprehension: A potential criterion for curriculum-based assessments. Assessment for Effective Intervention, 28(1), 1–7. https://doi.org/10.1177/073724770202800101
Burns, M. K., Kwoka, H., Lim, B., Crone, M., Haegele, K., Parker, D. C., Petersen, S., & Scholin, S. E. (2011). Minimum reading fluency necessary for comprehension among second-grade students. Psychology in the Schools, 48(2), 124–132. https://doi.org/10.1002/pits.20531
. Basisschoolleerlingen moeten ongeveer tussen de 50 en 70 woorden per minuut correct kunnen lezen om een tekst goed te kunnen begrijpen.
Implicaties voor het leesonderwijs
Correct lezen van 50-70 woorden per minuut voor een goed tekstbegrip betekent dat het zinvol is om in het onderwijs aandacht te besteden aan het leestempo. Vanaf de tweede helft van groep 3 verschuift het accent van het decoderen van klankzuivere woorden naar het accuraat en snel lezen van woorden met steeds complexere woordstructuren
Gijsel, M., Scheltinga, F., van Druenen, M., & Verhoeven, L. (2016). Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor groep 3. Expertisecentrum Nederlands.
. Daarbij geldt: ‘eerst goed en dan snel’. Oftewel, leerlingen moeten eerst nauwkeurig kunnen lezen, voordat ze kunnen werken aan het leestempo.
Ook in leestoetsen is de snelheid een belangrijk aspect
Pulles, M. & Prenger, J. (2019). Leesvaardigheid in het Basisonderwijs. SLO.
. Veel scholen gebruiken hiervoor de drieminutentoets (DMT). Bij deze toets gaat het erom hoe snel en hoe goed (twee aspecten van leesvloeiendheid) leerlingen losse woorden, van toenemende moeilijkheidsgraad, hardop kunnen lezen. Daarnaast wordt de AVI-toets veel gebruikt: hier gaat het om het snel en goed hardop kunnen lezen van een tekst. In beide toetsen gaat het om zowel leestempo als leesnauwkeurigheid, waarvan bekend is dat dit met elkaar samenhangt
Makebo, T.H., Bachore, M.M., & Ayele, Z.A. (2022). Investigating the correlation between students’ reading fluency and comprehension. Journal of Language Teaching and Research, 13(2). https://doi.org/10.17507/jltr.1302.02
.
Tempo in perspectief plaatsen
Er is een brede discussie over nut en noodzaak van het accent op (een hoog) leestempo in het technisch leesonderwijs. Hoewel er overeenstemming is over het feit dat een zekere snelheid bij lezen nodig is, zijn de meningen verdeeld over de aandacht die leestempo in het onderwijs moet krijgen en wanneer leerlingen ‘snel genoeg’ lezen.
Critici stellen dat het leestempo te veel aandacht krijgt in het basisonderwijs. Hierdoor kunnen leerlingen denken dat snelheid het belangrijkst is, maar sneller lezen leidt niet tot beter begrip
De Leeuw, L. (2015). Understanding reading comprehension processes across the primary grades. Radboud University Nijmegen.
. Leerkrachten dienen leerlingen erop te wijzen dat nauwkeurig lezen voorop staat en dan pas snelheid.
Vooral woordenschat speelt een belangrijke rol
Voor begrijpend lezen geldt dat het leestempo slechts een van de aspecten is die een leerling moet beheersen. Het is vooral de woordenschat die bepaalt hoe goed leerlingen een tekst begrijpen, zo stelt De Leeuw
De Leeuw, L. (2015). Understanding reading comprehension processes across the primary grades. Radboud University Nijmegen.
op basis van empirisch onderzoek op Nederlandse basisscholen. Bovendien is woordenschat belangrijk om snel en accuraat te leren lezen. Leerlingen met een uitgebreide woordenschat hebben een beter beeld van die woorden waardoor ze die sneller herkennen tijdens het lezen. Ze kunnen daardoor ook meer aandacht besteden aan de betekenis van die woorden en aan leesbegrip
Kennisrotonde. (2020). Welke relatie bestaat er tussen passieve woordenschat en technisch lezen?
.
Meer weten?
Van der Leij, A. & Vernooy, K. (2023). Technisch lezen in het primair onderwijs. Onderwijskennis.nl.
Kennismakelaars: Martine Gijsel, update door Liza van den Bosch
Antwoordspecialist: Cindy Kuiper
Referentie: Kennisrotonde. (2026). Is het waar dat kinderen minimaal 60 woorden per minuut moeten lezen om een tekst te kunnen begrijpen? (KR. 870)
Geraadpleegde bronnen
Jenkins, J. R., Fuchs, L. S., Van den Broek, P., Espin, C., & Deno, S. L. (2003). Accuracy and fluency in list and context reading of skilled and RD groups: Absolute and relative performance levels. Learning Disabilities Research and Practice, 18(4), 237–245. https://doi.org/10.1111/1540- 5826.00078Schwanenflugel, P. J., Meisinger, E. B., Wisenbaker, J. M., Kuhn, M. R., Strauss, G. P., & Morris, R. D. (2006). Becoming a fluent and automatic reader in the early elementary school years. Reading Research Quarterly, 41(4), 496–522. https://doi.org/10.1598/rrq.41.4.4
Fuchs, L. S., Fuchs, D., Hosp, M. K., & Jenkins, J. R. (2001). Oral reading fluency as an indicator of reading competence: A theoretical, empirical, and historical analysis. Scientific Studies of Reading, 5(3), 239-256. https://doi.org/10.1207/S1532799XSSR0503_3
Osborn, J., Lehr, F., & Hiebert, E. H. (2003). A Focus on Fluency. Research-Based Practices in Early Reading Series. Honolulu HI.
Van Til, A., & Gijsel, M. (2019). Wanneer leest een leerling vlot genoeg? Omgaan met toetsresultaten. JSW, 3, 19–21.
Verhoeven, L., & Van Leeuwe, J. (2003). Ontwikkeling van decodeervaardigheid in het basisonderwijs. Pedagogische Studiën, 80(4), 257–271.
Burns, M. K., Tucker, J. A., Hauser, A., Thelen, R. L., Holmes, K. J., & White, K. (2002). Minimum reading fluency rate necessary for comprehension: A potential criterion for curriculum-based assessments. Assessment for Effective Intervention, 28(1), 1–7. https://doi.org/10.1177/073724770202800101
Burns, M. K., Kwoka, H., Lim, B., Crone, M., Haegele, K., Parker, D. C., Petersen, S., & Scholin, S. E. (2011). Minimum reading fluency necessary for comprehension among second-grade students. Psychology in the Schools, 48(2), 124–132. https://doi.org/10.1002/pits.20531
Gijsel, M., Scheltinga, F., van Druenen, M., & Verhoeven, L. (2016). Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor groep 3. Expertisecentrum Nederlands.
Pulles, M. & Prenger, J. (2019). Leesvaardigheid in het Basisonderwijs. SLO.
Makebo, T.H., Bachore, M.M., & Ayele, Z.A. (2022). Investigating the correlation between students’ reading fluency and comprehension. Journal of Language Teaching and Research, 13(2). https://doi.org/10.17507/jltr.1302.02
De Leeuw, L. (2015). Understanding reading comprehension processes across the primary grades. Radboud University Nijmegen.
De Leeuw, L. (2015). Understanding reading comprehension processes across the primary grades. Radboud University Nijmegen.
Kennisrotonde. (2020). Welke relatie bestaat er tussen passieve woordenschat en technisch lezen?
Burns, M. K., Kwoka, H., Lim, B., Crone, M., Haegele, K., Parker, D. C., Petersen, S., & Scholin, S. E. (2011). Minimum reading fluency necessary for comprehension among second-grade students. Psychology in the Schools, 48(2), 124–132. https://doi.org/10.1002/pits.20531
Burns, M. K., Tucker, J. A., Hauser, A., Thelen, R. L., Holmes, K. J., & White, K. (2002). Minimum reading fluency rate necessary for comprehension: A potential criterion for curriculum-based assessments. Assessment for Effective Intervention, 28(1), 1–7. https://doi.org/10.1177/073724770202800101
De Leeuw, L. (2015). Understanding reading comprehension processes across the primary grades. Radboud University Nijmegen.
Fuchs, L. S., Fuchs, D., Hosp, M. K., & Jenkins, J. R. (2001). Oral reading fluency as an indicator of reading competence: A theoretical, empirical, and historical analysis. Scientific Studies of Reading, 5(3), 239-256. https://doi.org/10.1207/S1532799XSSR0503_3
Gijsel, M., Scheltinga, F., van Druenen, M., & Verhoeven, L. (2016). Protocol Leesproblemen en Dyslexie voor groep 3. Expertisecentrum Nederlands.
Jenkins, J. R., Fuchs, L. S., Van den Broek, P., Espin, C., & Deno, S. L. (2003). Accuracy and fluency in list and context reading of skilled and RD groups: Absolute and relative performance levels. Learning Disabilities Research and Practice, 18(4), 237–245. https://doi.org/10.1111/1540- 5826.00078
Kennisrotonde. (2020). Welke relatie bestaat er tussen passieve woordenschat en technisch lezen?
Makebo, T.H., Bachore, M.M., & Ayele, Z.A. (2022). Investigating the correlation between students’ reading fluency and comprehension. Journal of Language Teaching and Research, 13(2). https://doi.org/10.17507/jltr.1302.02
Osborn, J., Lehr, F., & Hiebert, E. H. (2003). A Focus on Fluency. Research-Based Practices in Early Reading Series. Honolulu HI.
Pulles, M. & Prenger, J. (2019). Leesvaardigheid in het Basisonderwijs. SLO.
Schwanenflugel, P. J., Meisinger, E. B., Wisenbaker, J. M., Kuhn, M. R., Strauss, G. P., & Morris, R. D. (2006). Becoming a fluent and automatic reader in the early elementary school years. Reading Research Quarterly, 41(4), 496–522. https://doi.org/10.1598/rrq.41.4.4
Van Til, A., & Gijsel, M. (2019). Wanneer leest een leerling vlot genoeg? Omgaan met toetsresultaten. JSW, 3, 19–21.
Verhoeven, L., & Van Leeuwe, J. (2003). Ontwikkeling van decodeervaardigheid in het basisonderwijs. Pedagogische Studiën, 80(4), 257–271.
