Dit antwoord is geschreven voor 2020. Benieuwd naar de nieuwste inzichten? Stel de vraag opnieuw via Stel je vraag.
Tweetalig onderwijs in Nederland
In Nederland wordt met name in het voortgezet onderwijs tweetalig onderwijs aangeboden. Bij tweetalig onderwijs wordt bij inhoudelijke vakken (zoals geschiedenis en aardrijkskunde) in een andere taal lesgegeven.
Ook mbo-instellingen bieden tweetalig onderwijs aan. In de desbetreffende opleidingen wordt minstens 50% van de (beroepsgerichte) vakken in het Engels gegeven of, bij een enkele opleiding, in het Duits. Het niveau van de vakkennis en de taalvaardigheid Nederlands van de mbo-studenten die tweetalig onderwijs volgen, mag niet afwijken van dat van andere studenten. Bovendien moet veel aandacht worden besteed aan de internationale oriëntatie van studenten die tweetalig onderwijs volgen. Zo moeten studenten deelnemen aan een (of meerdere) internationale projecten of een stage volgen met een internationaal karakter.
Er is (nog) geen onderzoek gedaan naar de vorm en de meerwaarde van tweetalig onderwijs in het mbo. Daarom hebben we gekeken naar studies naar tweetalig onderwijs in andere schooltypen en in internationale context. Deze studies geven een beeld van de mogelijke meerwaarde van tweetalig onderwijs in het mbo, maar geven daarover geen zekerheid.
Taalvaardigheid
Leerlingen die tweetalig voortgezet onderwijs hebben gevolgd, beheersen de Engelse taal op hoger niveau dan leerlingen die geen tweetalig onderwijs hebben gevolgd. De woordenschat is hoger en de schrijfvaardigheid in het Engels is beter. Deze voorsprong is blijvend. Tweetalig onderwijs heeft mogelijk ook cognitieve voordelen op executieve functies ofwel uitvoerende regelfuncties.
Daarnaast hoeft de betere beheersing van Engels niet ten koste te gaan van de beheersing van andere vakken die in de tweede taal gegeven zijn, zoals geschiedenis en aardrijkskunde. Ook de taalvaardigheid in het Nederlands hoeft er niet onder te leiden. Het is aannemelijk dat dezelfde effecten bij mbo-studenten optreden. Internationale literatuur laat bovendien zien dat bij studenten met een lager intelligentieniveau dezelfde positieve effecten optreden als bij bovengemiddeld intelligente studenten.
Nederlands
In de meeste aangehaalde studies over tweetalig onderwijs worden alleen positieve effecten gevonden op taalvaardigheid in de tweede taal en op motivatie van leerlingen en van docenten. Zorgen over een mogelijk negatief effect op de beheersing van het Nederlands of andere schoolvakken blijken dus ongegrond. Er zijn echter ook kritische geluiden. De meeste studies naar de effecten van tweetalig onderwijs voldoen niet aan wetenschappelijke criteria. Zo blijkt uit een brede reviewstudie over Content Language Integrated Learning in Europa. Al met al is het beschikbare onderzoek niet erg overtuigend.
Aansluiting arbeidsmarkt
De meerwaarde van tweetalig onderwijs voor de aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt is nauwelijks onderzocht. Wel wordt vaak aangenomen dat tweetalig onderwijs goed is voor het arbeidsmarktperspectief. Afgestudeerde universitaire studenten en toekomstige werkgevers blijken internationale skills belangrijk te vinden. Met internationale skills wordt hier bedoeld interculturele vaardigheden, internationale betrokkenheid en internationale vakkennis, maar ook taalvaardigheid in een tweede taal.
Het is aannemelijk dat bij internationaal georiënteerde beroepen het bij uitstek van meerwaarde is om meerdere talen goed te beheersen. Maar werkgevers in internationale bedrijven geven wel aan dat kennis van het Nederlands daar ook bij hoort.
Meer weten?
Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.
Ook relevant is deze vraag gesteld aan de Kennisrotonde: In hoeverre heeft tweetalig onderwijs invloed op de vakspecifieke kennis en vaardigheden van de leerlingen?
Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Tinka van der Kooij (kennismakelaar Kennisrotonde).
