Hoe kun je bevorderen dat meer vmbo-leerlingen kiezen voor bèta-techniek?

Dit is de tekst: Dit antwoord is geschreven voor 2020. Benieuwd naar de nieuwste inzichten? Stel de vraag opnieuw via Stel je vraag. 

Voor vmbo-leerlingen speelt interesse in het vakgebied, het carrièreperspectief en beïnvloeding door anderen een rol bij de keuze van een vervolgopleiding. Er is steeds meer twijfel of bij studiekeuze wel sprake is van een rationele afweging van kosten en baten. Studiekeuzen zouden veeleer gebaseerd zijn op ervaringen en intuïtie.
Technische beroepen hebben geen hoge maatschappelijk status. Juist vmbo-leerlingen zijn bij onderwijskeuzen gericht op het verbeteren van hun maatschappelijke positie. Beroepen met een lage maatschappelijke status spreken hen minder aan. Verder associëren veel van deze jongeren techniek met vuil ambachtelijk werk, met een overall. Techniek heeft een imagoprobleem, techniek past niet bij hoe jongeren zichzelf zien. Twee groepen jongeren zijn ondervertegenwoordigd zijn in techniekopleidingen in het vmbo en mbo: meisjes en jongeren met een migratieachtergrond.

Invloed op keuzes van jongeren

Verwachtingen die leerlingen hebben van het succes van een gemaakte keuze, beïnvloeden die keuze. Een rol in dit keuzeproces speelt ook het (techniek)aanbod dat de school de leerlingen doet en de manier waarop dat aanbod wordt verwerkt. Daarnaast kunnen leerlingen relevante buitenschoolse ervaringen opdoen die bepalend zijn voor hun kijk op techniek. Op basis van die ervaringen ontwikkelen leerlingen een beeld van techniek en een attitude ten aanzien van techniek. Hier ligt de focus van veel activiteiten van de VHTO, het landelijk expertisebureau meisjes/vrouwen en bèta/techniek. Zien de leerlingen techniek als moeilijk, nuttig, interessant, als iets voor jongens, als iets waar ze goed in zijn? Die beelden relateren ze aan hun zelfbeeld. Past techniek daarin en zien leerlingen een technische loopbaan voor zichzelf als een reëel perspectief? En ook het Bètamentality-model geeft aanknopingspunten om verschillende groepen leerlingen die verschillende drijfveren hebben, aan te spreken en te activeren voor de bèta/techniek-sector.

Het is goed als leerlingen in contact komen met een breed scala aan technische werkomgevingen. En de school moet niet alleen proberen leerlingen een reëler beeld van (de mogelijkheden van) techniek te geven, maar ook de zogenoemde relevante anderen, zoals ouders en vrienden. Verder kan enthousiasme van leraren een keuze voor techniek aantrekkelijk maken. Daarnaast speelt het schoolbeleid een rol: op vmbo-ambitiescholen, VM2-scholen en scholen die prioriteit geven aan techniek, kiezen meer leerlingen voor techniek, ook allochtone leerlingen.

Technisch zelfvertrouwen

De confrontatie van beeld en zelfbeeld is bepalend voor de loopbaankeuzen die de leerlingen maken en hoe goed deze zijn onderbouwd. Hoe beter onderbouwd, hoe groter de kans op een succesvol verloop van de verdere loopbaan. Daarnaast is het belangrijk dat scholen zorgen voor ‘technisch zelfvertrouwen’ van leerlingen voor wie dat niet vanzelfsprekend is, met name meisjes en allochtone leerlingen.

Meer weten

Lees het volledige rapport opgesteld als antwoord op deze vraag, inclusief geraadpleegde bronnen.

Over techniekprojecten:

• Platform Talent voor Technologie
• Techniekpact – technisch vmbo

Voor ouders:

• VHTO – tips voor ouders

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Edith van Eck (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij heeft hiertoe Eva Voncken (Bureau Turf), Edith Hilbink (PBT) en Martijn de Graaff (Bureauq) geconsulteerd.