Wat is een effectieve aanpak om ervoor te zorgen dat basisschoolleerlingen referentieniveau 1S halen voor rekenen?

Aanpakken die rekenprestaties van basisschoolleerlingen verbeteren zijn gericht op vakinhoudelijke en vakdidactische kennis, en op pedagogische vaardigheden van de leerkracht. Het is vooral belangrijk dat leerkrachten toewerken naar niveau 1S, en niet direct genoegen nemen met het lagere niveau 1F. Dit kunnen zij doen door hoge verwachtingen te hebben van de leerprestaties van leerlingen, te differentiëren in niveaugroepen en feedback te geven. Daarnaast helpen instructievormen en de inzet van hulpmiddelen.

Gepubliceerd:

Video: Rekenprestaties en referentieniveaus | de Kennisrotonde zocht het voor je uit!

Deze kennisclip is mede mogelijk gemaakt door Ontwikkelkracht.

Het onderwijs streeft ernaar dat tenminste 65 procent van de leerlingen het referentieniveau 1S voor rekenen haalt. Deze leerlingen kunnen dan in potentie doorstromen naar vmbo-theoretische leerweg of havo-vwo. Voor leerlingen die dit niveau niet kunnen halen, is er het fundamentele referentieniveau 1F.

Kennis en vaardigheden van leerkrachten zijn belangrijk

Er zijn geen studies bekend die specifiek gaan over interventies om leerlingen te laten voldoen aan niveau 1S. Wel is onderzoek uitgevoerd naar kenmerken van effectief rekenonderwijs in het algemeen. Daaruit komt naar voren dat een relatief klein deel van de verschillen in rekenprestaties tussen leerlingen wordt verklaard door school- en leerkrachtkenmerken. Deze kenmerken zijn echter wel bewezen effectief.

Daarbij draait het vooral om de kennis en vaardigheden van leerkrachten. Het gaat onder meer om pedagogisch handelen, klassenmanagement, en vakinhoudelijke en -didactische kennis op het gebied van rekenen. Wanneer leerkrachten kennis en aantoonbare beheersing van de vaardigheden hebben, bijvoorbeeld over leerstrategieën en misconcepties bij leerlingen, dan presteren leerlingen beter op rekenen.

Hoge verwachtingen werken positief door op leerprestaties

Naast kennis en vaardigheden beïnvloeden eisen die leerkrachten aan hun leerlingen stellen en verwachtingen die zij van hen hebben, de prestaties. Hoge verwachtingen zorgen voor betere leerprestaties. Voor het rekenonderwijs doen leerkrachten er goed aan om alle leerlingen te laten kennismaken met het aanbod dat bij 1S hoort. Als leerkrachten voor groepen leerlingen te snel genoegen nemen met niveau 1F, dan scoren deze leerlingen ook lager op rekenen.

Differentiëren helpt leerlingen beter te gaan rekenen

De vaardigheid van leerkrachten om te differentiëren tussen leerlingen kan ervoor zorgen dat leerlingen beter gaan rekenen. Het is belangrijk dat leerkrachten hun instructie aanpassen aan het niveau van leerlingen. Daarbij horen ook aanpassing van lesdoelen en werkvormen.

Alle vormen van instructie werken

Instructie draagt bij aan betere rekenprestaties. Het maakt niet uit of leerlingen directe, expliciete instructie krijgen of meer begeleidende constructivistische instructie. Een kanttekening: er is onderzoek waaruit blijkt dat de instructievorm wel uitmaakt voor leerlingen die geen of weinig rekenkennis hebben. Voor die leerlingen zorgen expliciete instructie en het laten zien hoe een rekenprobleem kan worden opgelost voor betere prestaties.

Leerlingen hebben baat bij hulpmiddelen

Verschillende technologische en niet-technologische hulpmiddelen dragen eveneens bij aan hogere rekenprestaties. Zo gaan leerlingen uit groep 5 en 6 die Snappet gebruiken, beter rekenen dan leerlingen die het reguliere rekenaanbod krijgen. Wel is ondersteuning en instructiebegeleiding belangrijk als leerkrachten deze hulpmiddelen inzetten. Hierbij maakt het niet uit welk niveau leerlingen hebben of moeten behalen.

Leerkracht geeft en benut feedback

Ook formatieve toetsing heeft invloed op rekenprestaties van leerlingen, al is die relatief klein. Het heeft vooral effect als leerlingen uitgebreide feedback ontvangen. Het is daarnaast goed als leerkrachten feedback uit de digitale toets- of leeromgeving gebruiken en dit koppelen aan de instructie die ze geven.

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Maartje Kouwenberg (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij heeft hiertoe Marian Hickendorff en Marc van Zanten geconsulteerd.


Ga je het antwoord gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van het antwoord?

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.

Gerelateerde vragen

    Constructivistische rekenmethoden, zoals realistisch reken-wiskundeonderwijs, leveren geen betere resultaten op dan traditionele methoden zoals directe instructie, maar ze doen er ook niet voor onder. De rekenprestaties hangen samen met de kennis en vaardigheden van de leraar, de interactie tussen leraar en leerlingen en de aandacht en tijd voor rekenen-wiskunde. Rekenzwakke leerlingen lijken problemen te ondervinden bij relatief open didactische methoden, omdat zij meer behoefte aan structuur hebben dan betere rekenaars.

    Lees meer

    Als basisschoolleerlingen complimenten krijgen van de leerkracht, heeft dit een positief effect op hun zelfvertrouwen en schoolresultaten. Een effectief compliment gaat over de inzet van een leerling, Dat werkt beter dan leerlingen complimenteren met hun intelligentie. Complimenten kunnen ook averechts werken, bijvoorbeeld wanneer er geen veilig pedagogisch klimaat heerst in de klas. Een goed compliment is een vorm van goede feedback.

    Lees meer