Vergroten rijke teksten de leesvaardigheid en het leesplezier van kinderen met leesproblemen?

Rijke teksten kunnen de leesvaardigheid van kinderen met leesproblemen vergroten. Het werkt goed als kinderen uitdagende teksten lezen van net boven hun niveau. Daar hebben ze wel de juiste begeleiding bij nodig. Ook zelfstandig vrijetijdslezen is voor zwakke lezers waardevol. Het helpt dan om samen een boek uit te zoeken dat aansluit bij de interesses van het kind. En het helpt om het kind te ondersteunen om ‘in’ het boek te komen, bijvoorbeeld door een stukje samen te lezen. Een rijke leescontext vergroot mogelijk ook het leesplezier van kinderen.

Gepubliceerd:

© Wavebreakmedia / Shutterstock Leesvaardigheid

Rijke teksten zijn authentieke en onaangepaste teksten van buiten het klaslokaal, zoals kinderboeken en krantenartikelen. Ze bevatten een gevarieerd woordenaanbod, inclusief verbindingswoorden en laagfrequente woorden die alleen voorkomen in specifieke contexten. Binnen het onderwijs vind je ze vooral in verhalende boeken en sets van samenhangende teksten. Aangepaste teksten in schoolmethodes kunnen versimpeld zijn, met een minder rijke context en minder gevarieerd woordenaanbod. 

Rijke teksten met voldoende uitdaging zijn goed voor leesvaardigheid, onder de juiste begeleiding

Rijke teksten lezen heeft een positieve invloed op de taalvaardigheid van leerlingen in het po. Ook groeit de leesvaardigheid van kinderen sneller als zij uitdagende teksten lezen van net boven hun niveau. In het vo lijken rijke teksten net zo goed leesbaar als versimpelde, verarmde teksten voor leerlingen met leesproblemen. In het po is daar nog geen onderzoek naar gedaan.  

Leerlingen met leesproblemen hebben bij het lezen van uitdagende teksten wel de juiste begeleiding nodig. Dat kan zowel door leeftijdsgenoten met een hoge leesvaardigheid, als door de leraar of een volwassen tutor. Ook ontwikkelen kinderen die al op jonge leeftijd vaker met hun ouders kinderboeken lezen, later in groep 4 minder vaak leesproblemen. 

Zelfstandig vrijetijdslezen helpt, vooral verhalende boeken

Zelfstandig vrijetijdslezen is ook waardevol, met name hele boeken lezen. Zwakke lezers gaan dan  zelfs meer vooruit in basisleesvaardigheden dan gemiddelde lezers. Zij hebben wel hulp nodig om een boek uit te zoeken dat aansluit op hun interesses. En ze hebben ondersteuning nodig om ‘in’ het boek te komen, bijvoorbeeld door een stukje samen te lezen. 

Vooral verhalende boeken werken goed. Levendige teksten met veel actieve werkwoorden, bijvoeglijk naamwoorden en onverwachte gebeurtenissen zorgen bij zwakke lezers in het po voor meer leesbegrip. In het vo hebben ze baat bij teksten met veel verbindingswoorden en zinnen die doorlopen op de regels, in plaats van elke zin op een nieuwe regel. Dat lijkt minder belastend voor het werkgeheugen.

Een rijke leescontext bevordert mogelijk leesplezier

Of rijke teksten het leesplezier van (zwakke) lezers bevorderen, daarover is weinig bekend. Wel weten we dat leesplezier nauw verwant is aan intrinsieke leesmotivatie. En dat kinderboeken lezen de intrinsieke leesmotivatie bevordert, als leerlingen al kunnen lezen op een basaal niveau. 

Visuele en interactieve elementen zoals illustraties in (digitale) boeken kunnen de leesmotivatie van leerlingen met dyslexie bevorderen, mits deze elementen niet te veel afleiden of overbodig zijn. Ook hebben deze kinderen soms baat bij digitale boeken op een kleiner beeldscherm en met grotere letterafstand. 

Dit antwoord is tot stand gekomen met dank aan Illa Carrión Braakman en Alexander Krepel (antwoordspecialisten), Merel de Wit (kennismakelaar Kennisrotonde). Zij hebben hiertoe Anneke Smits (lector Hogeschool Windesheim en coauteur 'Rijke taal: Taaldidactiek voor het basisonderwijs' geconsulteerd.


Ga je het antwoord gebruiken in het onderwijs?
Wat vind je van de leesbaarheid van het antwoord?

Privacyverklaring

Wij gaan zorgvuldig om met persoonsgegevens. Lees hierover meer in onze privacyverklaring.